Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Tarım Teknolojileri Kümelenmesi (TÜME) koordinasyonunda "Yapay Zeka ve Otonom Sistemler ile Tarımsal Dönüşüm" söyleşisi gerçekleştirildi.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) ev sahipliğinde Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi (UZEM) Konferans Salonu’nda düzenlenen söyleşide tarımda dijitalleşme, yapay zekâ destekli uygulamalar ve otonom sistemlerin üretim süreçlerine katkısı ele alındı.

Söyleşide, OMÜ Rektörü Prof. Dr. Fatma Aydın, TÜME Yönetim Kurulu Başkanı Abdülkadir Karagöz, Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali (TEKNOFEST) Tarım Girişimcisi Mustafa Aslan konuşmacı olarak yer aldı.

Programda ayrıca tarım sektöründe dijitalleşmenin üretim süreçlerine etkisi ele alındı. Yapay zekâ destekli tarım uygulamaları, otonom tarım araçları, akıllı sulama sistemleri ve veri odaklı üretim modelleri üzerine sunumlar yapılarak sürdürülebilir tarım politikaları, teknolojinin verimlilik ve maliyet üzerindeki katkıları ile geleceğin akıllı tarım sistemleri değerlendirildi.

OMÜ Rektörü Prof. Dr. Fatma Aydın yaptığı konuşmada tarım ve hayvancılığın modern dünyada yalnızca sektörel bir alan olmadığını, gıda zincirlerinin devletlerin milli güvenlik stratejilerinin merkezinde yer aldığını söyledi.

Rektör Aydın: “Samsun, Türkiye’nin en önemli tarım merkezlerinden biri”

Rektör Fatma Aydın, “OMÜ olarak bizler şehrimizin gelişimine katkı sağlayacak alanlara dair planlama, yapılanma ve uygulama süreçlerine rehberlik etmeyi akademik bir sorumluluk olarak değerlendirmekteyiz. Coğrafi konumu, biyolojik çeşitliliği ve verimli topraklarıyla Türkiye’nin en önemli tarım merkezlerinden biri olan Samsun’un zirai avantajlarını üretimle buluşturmada üniversitemize önemli görevler düştüğünün farkındayız. Sınırları içinde yer alan Çarşamba ve Bafra ovalarıyla yılın her döneminde farklı mahsulleri ekonomiye kazandırmanın mümkün olduğu şehrimizde, tarım ve hayvancılığın iktisadi payını yükseltme yönündeki adımlarımızı hızlandırmamız gerekmektedir. Çağımızda tarımsal üretkenliği artırmanın yolu ise modern teknolojinin sunduğu imkânları devreye sokmaktan geçmektedir. Kas kuvveti, çalışma süresi gibi zorlukları yapay zekâ ve otonom sistemler aracılığıyla aşabilen çiftçilerimizin üretim kapasitesi artarken, gençlerin de tarım sektörüne yönelimi kolaylaşabilecektir.” dedi.

“10 pilot üniversiteden biri olacak OMÜ’de yapay zekâ destekli eğitim ve araştırma çiftlikleri kurulacak”

Tarım teknolojilerinin geleceğin üretim anlayışını şekillendirdiğini ifade eden Rektör Aydın, “2026 Mart ayında imzalanan iş birliği protokolü ile Türkiye’nin tarım, hayvancılık, teknoloji ve insan kaynağı politikalarına yön veren stratejik bir adım niteliği taşımaktadır. Protokol kapsamında, 10 pilot üniversite bünyesinde yapay zekâ destekli eğitim ve araştırma çiftlikleri kurulması planlanmıştır. Üniversitemizde de hayata geçirilecek bu çiftlik sayesinde öğrencilerimizin uygulamalı eğitim imkânına kavuşması, tarım teknolojileri alanında Ar-Ge faaliyetlerinin yürütülmesi ve geleceğin örnek çiftçilerinin yetiştirilmesi amaçlanmaktadır. Yapay zekâ ve akıllı üretim sistemlerinin entegre edildiği bu modelle, geleneksel üretim anlayışını ileri teknoloji ile buluşturarak verimliliği ve katma değeri artırılması da hedeflenmektedir. Tüm bunların yanında eğitim programlarımızın; dijitalleşme, yapay zekâ, hassas tarım, biyoteknoloji ve sürdürülebilirlik gibi alanları kapsayacak şekilde sürekli güncellenmesi büyük önem taşımaktadır.  Üniversitemiz de bu yönde önemli adımlar atmış; “Hassas tarım ve tarımsal robotlar” alanında yeni akademik yapılanmalarını hayata geçirmiştir. Kurulacak çiftlikler, söz konusu bölümlerin uygulama alanı olarak; öğrencilerimizin mesleki yetkinlikleri güçlendirecek, mezunlarımızın istihdamını önemli ölçüde kolaylaştıracaktır.” şeklinde konuştu.

TÜME Yönetim Kurulu Başkanı Abdulkadir Karagöz ise programında yaptığı konuşmada, savunma sanayisinde oluşan teknolojik birikim ve öz güvenin tarım ve hayvancılık alanına da aktarılması gerektiğini söyledi.

TÜME Yönetim Kurulu Başkanı Karagöz: “Tarım teknolojilerine yönelik önemli bir farkındalık oluştu”

TEKNOFEST 2025'te tarım teknolojilerine yönelik önemli bir farkındalık oluştuğunu belirten Karagöz, "'İstanbul Atatürk Havalimanı'nda ve TEKNOFEST'te ineğin ne işi var?' diye çok sorgulayanlar oldu. Yaklaşık 3 bin metrekarelik alanda inekler vardı, otonom sistemler vardı. Orada Türkiye'de tarım teknolojisi geliştiren şirketleri, startupları, bu konularda bir şeyler yapmaya çalışan paydaşları bir araya topladık. Farkındalık oluşturmak istedik." diye konuştu.

Türkiye'de tarım nüfusunun yaşlandığını, köylerde üretici sayısının azaldığının altını çizen Karagöz, gençlerin yeni dönemde yapay zeka destekli ve otonom sistemlerle üretime kazandırılmasının hedeflendiğini söyledi. Karagöz, "Dünya, artık kendi kendine yeterliliği ve sürdürülebilirliği merkeze alan bir dünya haline geldi. 'Şuradan alırız' diyebilme şansımız yok. Bir cevap vermemiz lazım. Vereceğimiz cevap ne? Vereceğimiz cevap teknoloji." değerlendirmesinde bulundu.

"İstedik ki Türkiye'de bu sene 10 üniversiteye TÜME olarak çiftlik hibe edelim"

TÜME olarak Yükseköğretim Kurulu ile protokol imzaladıklarını dile getiren Karagöz, "İstedik ki Türkiye'de bu sene 10 üniversiteye TÜME olarak çiftlik hibe edelim. Bu otonom çiftliklerde teknoloji geliştiren hocalarımız, tarımsal, bitkisel ve hayvansal yönetim metodolojisi geliştiren hocalarımız gelsin, projeler üretsin. Bu otonom çiftliklerde ziraat mühendisleri, veteriner fakültesinde okuyan arkadaşlarım, bilgisayar okuyan arkadaşlarım, sosyoloji okuyan arkadaşlarım, psikoloji okuyan arkadaşlarım gelsin, buralarda hem akademik hem pratik çıktı yapsın, eğitim alsınlar." dedi.

Karagöz, OMÜ'de kurulması planlanan yapay zekaya dayalı otonom çiftliğin eğitim, üretim ve teknoloji geliştirme merkezi olarak tasarlandığını belirterek, burada gençlere sertifikalı eğitim verilmesinin amaçlandığını anlattı.

“Türkiye, süt ve hayvancılık üretiminde ölçek ve verimlilik artışına ihtiyaç duyuyor”

Samsun'da kuracakları otonom çiftlikte üretim tarafında, "Ben bunun eğitimini almak istiyorum." diyenlere sertifikalı eğitim vereceklerini aktaran Karagöz, şunları kaydetti:

"Bu sertifikalı eğitimlerin neticesinde de teknik olarak yeterliliğe sahip arkadaşlarımızı fonların karşısına çıkaracağız. Vakıf olarak bizim işimiz eğitmek, donatmak. Türkiye, süt ve hayvancılık üretiminde ölçek ve verimlilik artışına ihtiyaç duyuyor. Gençlerin yapay zekaya dayalı otonom çiftliklerde üretime katılmasını hedefliyoruz. İstiyoruz ki Türkiye'nin sadece süt hayvancılığındaki yükünü yapay zekaya dayalı otonom çiftliklerle üç hayvan, beş hayvan bakmak yerine bir ölçek kazandıralım, verimlilik kazandıralım. İnek başına 2 ton süt almak yerine inek başına 10 ton süt alalım. Bunu 50-75 baş ortalama hayvanı olan, yapay zekaya dayalı otonom çiftliklerde Türk mühendislerinin geliştirdiği sistemlerle, birbiriyle konuşan makinelerle buradaki kardeşlerimiz yapacak. Bunu sağım robotuyla, görüntü işleme sistemiyle, akıllı tasma sistemleriyle, buzağı besleme sistemleriyle, genetik ıslah çalışmalarıyla yapacak."

"40 bin gence ihtiyacımız var"

TÜME'nin genç girişimcilere yönelik destek hedefleriyle ilgili bilgi veren Karagöz, "Türkiye'nin süt yükünü çekmek için 40 bin işletmede dişi sperma kullanmak suretiyle yılda bir milyon civarında gebe düve ihracatını sağlayacak 40 bin girişimci gence ihtiyacımız var. Bu sene TÜME olarak, TEKNOFEST'in tarım teknolojileri paydaşı olarak 40 gencimizi destekleyeceğiz. Önümüzdeki sene 400 gencimizi destekleyeceğiz. Bir sonraki sene de 4 bin gencimizi destekleyeceğiz." diye konuştu.

TEKNOFEST Tarım Girişimcisi Mustafa Aslan: “Amacım, teknolojinin gücüyle tarımda emeği değere dönüştürmek”

TEKNOFEST tarım girişimcisi Mustafa Aslan da hayvancılık alanındaki deneyimlerini ve teknoloji odaklı üretim hedeflerini paylaştı. Geleneksel üretim yöntemlerinin iş gücü ve sürdürülebilirlik açısından zorluklar barındırdığını ifade eden Mustafa Aslan, “Mezuniyetimin ardından saha deneyimi kazanmak adına çeşitli otonom ve büyük ölçekli işletmelerde çalıştım. Özellikle 500 baş hayvanın bulunduğu modern bir tesiste, sadece üç bakıcının tüm süreci profesyonelce yönetebildiğine şahit olmak ufkumu açtı. Hayalim, büyük işletmelerde gördüğüm o otonom sistemleri kendi köyümde kurarak ailemin yükünü hafifletmek ve verimliliği artırmaktı. Bu arayış içerisindeyken yollarımız TÜME ile kesişti. Onların vizyonu ve projeleri, benim hayallerimle tam bir uyum içerisindeydi. Bugün TEKNOFEST sahnesinde, bu projeye inanmış bir girişimci olarak büyük bir heyecan ve gurur duyuyorum. Amacım, teknolojinin gücüyle tarımda emeği değere dönüştürmek ve bu dönüşümün bir parçası olmaktır.” şeklinde konuştu.

Söyleşiye ayrıca; Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Alper Kesten, Prof. Dr. Çetin Kurnaz, Prof. Dr. Ayşe Pınar Sumer, Genel Sekreter Prof. Dr. Erhan Burak Pancar, Fakülte dekanları, Samsun Teknopark Genel Müdürü Levent Tanrıverdi’nin yanı sıra akademisyen ve öğrenciler iştirak etti. 

Program, katılımcıların sorularının yanıtlanmasının ardından sona erdi. Daha sonra protokol üyeleri Samsun Teknopark’a ziyaret ederek incelemelerde bulundular.