|
FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜNDE 1985-1999 YILLARI ARASINDA TAMAMLANMIŞ OLAN YÜKSEK LİSANS VE DOKTORA TEZ ÖZETLERİ | ||
| Bahçe Bitkileri Yüksek Lisans Tezleri Doktora Tezleri Bitki
Koruma Gıda
Mühendisliği Tarım Makinaları Tarımsal
Yapılar Tarla
Bitkileri Toprak
Bölümü Zootekni
Bölümü Çevre Mühendisliği
Bölümü Elektrik - Elektrönik
Mühendisliği Böl. Biyoloji Bölümü Fizik
Bölümü İstatistik Bölümü Kimya
Bölümü Matematik
Bölümü Su Ürünleri Avlama ve İşleme Tekn. Su Ürünleri
Temel Bilimler Bölümü
Su Ürünleri
Yetiştiriciliği |
ÖZET GAMA IŞINLARINA TUTULMUŞ BAZI İNORGANİK MADDELERİN ELEKTRON SPİN REZONANS (ESR) YÖNTEMİYLE İNCELENMESİ Mehmet BİREY Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1985, 49 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Fevzi KÖKSAL (Danışman) Bu çalışmanın amacı g ışınlarına tutulan amonyum asetat(CH3COO NH4), magnezyum asetat (Mg(CH3OO)2.H2O) çok kristalleri ve hidroksilamonyum sülfat ((NH3OH)2SO4), hidrosil amonyum klorür ((NH3OH)Cl) tek kristallerinde oluşan bozuklukların elektron Paramanyetik rezonans (EPR) tekniği ile incelenmesidir. Üzerinde EPR çalışması yapılan bu bileşiklerin tek kristallerini elde etmek için madde önce saf bir çözücüde çözülmüş, hazırlanan bu berrak çözeltinin doyum noktasını aşması sağlanmıştır. Böylece oluşan kristaller dibe çökmüş ve kristaller kullanılmak üzere çözeltiden alınmıştır. Kristallerin EPR Spektrumları, Varian E-Line Century Series EPR spektrometresi kullanılarak alınmıştır. Yapılan çalışmalarda yukarıda belirtilen tek ve çok kristaller üzerinde ışınlama öncesinde paramanyetik bir merkez bulunup blunmadığını tespit etmek için ilgili bileşiklerin spektrumları alınmış ve spektrumlardan ışınlama öncesi herhangi bir paramanyetik kusurun bulunmadığı görülmüştür. Bundan sonra g -ışınlarına tutulan hidroksilamonyum sülfat ((NH3OH)2SO4), hidrosil amonyum klorür ((NH3OH)Cl) tek kristalleri ve magnezyum asetat (Mg(CH3OO)2.H2O), amonyum asetat(CH3COONH4) çok kristallerinin oda sıcaklığında ESR spektrumları alınarak bu kristallerde oluşan paramanyetik merkezlerin: (NH3OH)2SO4 ve (NH3OH)Cl de .NH2+ ve Mg(CH3OO)2.H2O ile CH3COONH4 de ise • CH2COONH4 radikalleri olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada bu radikallere ait izotropik g faktörleri ve azot çekirdeği ile protonların aşırı ince yapı sabitleri belirlenmiştir. ABSTRACT INVESTIGATION OF SOME INORGANIC MATERIALS IRRADIATED WITH GAMMA RAYS BY ELECTRON SPIN RESONANCE TECHNIQUE Mehmet BİREY Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Deparment of Physics Master Thesis 1985, 49 pages Jury Members Prof. Dr. Fevzi KÖKSAL (Supervisor) Hydroxylammonium sulfate, Hydroxylammonium cloride single crystals and ammonium acetate, magnesium acetate powders have been irradiated by g rays and were investigated with the electron spin resonance (ESR) technique. The paramagnetic species produced by g rays in NH3OHCl were attributed to .NH2+ radical. The hyperfine coupling constants of N and H nuclei in .NH2+ have been determined as aN=7 and aH=19.6 Gauss. The species in Mg(CH3OO)2 and NH4CH3COO were attributed to Mg(CH2COO)2 and NH4CH2COO radicals and the hyperfine coupling constants to methylene protons have been determined. ÖZET GAMA IŞINLARI İLE İRRADİYE EDİLEN HİDRAZİNYUM SÜLFAT, DİAMMONYUM-D-TARTRAT, AMONYUM OKSALAT VE AMONYUM SÜLFATIN ELEKTRON SPİN REZONANS YÖNTEMİYLE İNCELENMESİ Hümeyra PAŞAOĞLU Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1985, 53 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Fevzi KÖKSAL (Danışman) Bu çalışmada hidrazinyum sülfat ve diamonyum-d-tartratın suda doygun çözeltileri hazırlanıp, buharlaşmaya bırakılarak tek kristal haline dönüşmeleri sağlandı. Elde edilen kristallerden ESR yöntemi için uygun büyüklükte ve saflıkta olanlar seçildi. Bu tek kristaller, toz halinde bulunan amonyum sülfat ve amonyum oksalat 90 milicurilik 6 0 Co kaynağından çıkan gamalarla 24 saat ışınlanarak bozukluklar (paramanyetik merkezler) oluşturuldu. Bu merkezlerin, Ondokuz Mayıs Üniversitesi “ x- band Varian E-line Century Series” ESR spektrometresinde oda sıcaklığında elde edilen spektrumları incelendi. Hidrazinyum sülfatta oluşan paramanyetik merkez, N2 H4 + radikali olarak tespit edildi ve seçilen referans eksen sisteminde g-faktörü ve aşırı ince yapı sabitleri aH ve aN belirlendi. Diamonyum-d-tartratta oluşan paramanyetik merkez ise NH4 OOCHCCOHCOONH4 radikali olarak tespit edildi. b proton aşırı ince yapı çiftlenim sabiti ve g-faktörü referans eksen sistemi için belirlendi. Oda sıcaklığında amonyum oksalatta, - O2 CCOH- ve - O2 CCO2 gibi iki radikal türü belirlendi. Amonyum sülfattaki merkez türü ise SO3 radikali olarak bulundu. ABSTRACT INVESTIGATION OF HYDRAZINUM SULFATE, DIAMMONIUM-D-TARTRATE, AMMONIUM OXALATE AND AMMONIUM SULFATE IRRADIATED WITH GAMMA RAYS BY ELECTRON SPIN RESONANCE TECHNIQUE Hümeyra PAŞAOĞLU Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Deparment of Physics Master Thesis 1985, 53 pages Jury Members Prof. Dr. Fevzi KÖKSAL (Supervisor) Paramagnetic centers produced by gamma irradiation in hydrazinium sulfate (N2 H6 SO4 ) and diammonium-d-tartrate ((NH4 )2 C4 H4 O6 ) single crystals, ammonium oxalate ((NH4 )2 SO4 ) powders have been investigated by Electron Spin Resonance Tecnique. The paramagnetic center in N2 H6 SO4 has been attributed to N2 H4 + radical and the g factor and the hyperfine constants aH and aN have been determinated. The damage center in NH4 OOCHOHCCOHHCOONH4 has been attributed to the NH4 OOCHOHCCOHCOONH4 radical. The g factor and the hyperfine coupling constant of b proton have been determined. The species produced in ammonium oxalate were attributed to - O2 CCOH- and - O2 CCO2 radicals and the centers in ammonium sulfate were found to be SO3 radical. ÖZET 25.1MeV ENERJİLİ PROTONLARIN KARBON-12 DEN ESNEK VE ESNEK OLMAYAN SAÇILMASI Mehmet N. KUMRU Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1985, 55 sayfa Jüri Üyeleri Doç. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU (Danışman) 25.1MeV enerjili polarize protonların karbon-12 çekirdeğinden 55° , 58° , 61° , 64° , 67° , 70° ve 74° labaratuvar açılarında esnek, 1 2 C(p,p)1 2 C ve esnek olmayan 1 2 C(p,p¢ )1 2 C , saçılması incelendi. Bu açılarda, danışmanım N. T. Okumuşoğlu ’nun Lawrence Berkeley Labaratuvarında başka bir çalışma (Ok 83) sırasında aldığı, verilerin değerlendirilmesi ve analizi yapılarak esnek ve esnek olmayan saçılma diferansiyel tesir kesitler hesaplandı. Elde edilen esnek saçılma diferansiyel tesir kesit sonuçları J. Lowe ve L. Watson (Lo 66)’ un 24.1 MeV ve 26.1 MeV enerjili polarize protonlarla ölçtüğü diferansiyel tesir kesit değerlerinden interpolasyonla 25.1 MeV proton enerjisi için elde edilen sonuçlar ile karşılaştırıldı. Aynı şartlar altında esnek, 1 2 C(p,p)1 2 C , ve esnek olmayan , 1 2 C(p,p¢ )1 2 C, saçılma için analiz gücü (Ay) değerleri ölçüldü. Eldeki spektrumlardan ve deney sırasında ölçülmüş olan enerji kalibrasyonundan karbon-12’nin temel durum (0+ ), birinci uyarılmış durumu (2+ ), ikinci uyarılmış durumu (0+ ), üçüncü uyarılmış durumu (3- ) için uyarma enerjileri EC hesaplandı. Temel durum için EC (0+ )=0± 0 MeV, birinci uyarılmış durum için EC (2+ )=4.403± 0.067 MeV, ikinci uyarılmış durum için EC (0+ )=7.692± 0.086 MeV ve üçüncü uyarılmış durum için EC (3- )=9.725± 0.069 MeV bulundu. Ayrıca 0° -180° labaratuvar açıları arasında karbon-12’nin temel durum, birinci, ikinci ve üçüncü uyarma durumlarından protonların saçılma kinematiği sunuldu. ABSTRACT SCATTERING OF ELASTIC AND INELASTIC POLARIZED PROTONS FROM 12C NUKLEI AT 25.1 MeV Mehmet N. KUMRU Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1985, 55 pages Jury Members Assoc.Prof.Dr.Nazmi T. OKUMUŞOĞLU
(Supervisor) Elastic and inelastic scattering of polarized protons from 1 2 C nuclei at Ep= 25.1 MeV and in the region between 55° and 74° degrees laboratory angles with 3° (lab.) steps were examined. Differantial cross section and Analyzing power values for the scattering of protons from the ground state, 2+ (4.4389MeV) state, 0+ (7.654MeV) state and 3- (9.641MeV) state of 1 2 C were obtained for this region. Also from the spectra and energy calibration the energies of the excited states of 1 2 C nucleus were obtained as follows: EC (2+ )=4.403 ± .067 MeV, EC (0+ )=7.692 ± .086 MeV and EC (3- )=9.725 ± .069 MeV. ÖZET 9 9 m Tc RADTOİZOTOPUNUN ÜRETİMİNaci UZUN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1985, 54 sayfa Jüri Üyeleri Doç. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU(Danışman) Bu çalışmada, tıpta beyin sintigrafisinde önemli bir uygulaması olan Tc-99m radyoizotopunun, Mo-98 den nötron ışınlaması ile elde edilen Mo-99 un b - bozunmasıyla, üretimi ve bu üretime esas olan gerekli kimyasal işlemlerle ayrıştırılması incelendi. Çalışmada adı geçen radyoizotopun üretilmesindeki bütün aşamalar Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezinde incelendi. Sonuçta 44 saat 15 dakika nötron ışınlaması ve gerekli kimyasal işlemler yapıldıktan sonra 15mCi/ml aktiviteli %98-99.3 radyo kimyasal kaliteli radyo izotop üretildi. Çalışmada ayrıca radyoaktiviteyle ilgili temel bilgiler, radyoaktif bozunma, incelenerek üretilen 9 9 mTc radyoizotopunun tıpta bir uygulaması olarak beyin sintigrafisi ve sonucu verilmiştir. ABSTRACT PRODUCTION OF TC-99m RADIOISOTOPE Naci UZUN Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1985, 54 pages Jury Members Assoc. Prof. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU (Supervisor)
In this thesis the production of Tc-99m radioisotope, which has an important application in brain scintigraphy, has been studied. In the production process, first the Mo-98 nuclei are irradiated by the slow neutrons from the TR-2 Nuclear reactor to produce Mo-99 radioisotopes. Then from those nuclei the Tc-99m radioisotopes were produced throuh a b - - decay and the chemical separation treatment. The experimental part of the work was done in Çekmece Nuclear Research and Education Center, in İstanbul. In the end of work, that means after an irradiation time of 44 hours 15 minutes and nacessary chemical and other processes, a Tc-99m isotope sample with 15 mCi/ml activity and 98-99.3 % chemical quality was produced. In the work also the necessary background related to radioactivity is reviewed and as an application of Tc-99m radioisotope in medicine a brain scintigraphy and its result is given. Özet GAMA İLE IŞINLANAN NaF, CaF2 VE UV İLE IŞINLANAN (NH4)2SO4 KATKILI K2SO4 TEK KRİSTALİNİN ELEKTRON SPİN REZONANS İNCELEMESİ Recep TAPRAMAZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1987,85sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Nazmi T.OKUMUŞOĞLU Bu çalışmada toz haldeki ve suda kristallendirilen NaF ile toz haldeki CaF2 bileşikleri 24 saat süreyle Co-60 kaynağından çıkan g ışınına tutuldu. Işınlanan numunelerin, Ondokuz Mayıs Üniversitesinde bulunan X-band ESR spektrometresiyle alınan spektrumları incelendi. Elde edilen spektrumlardan, sulandırılmamış toz halindeki NaF bileşiğinde herhangi bir bozukluk oluşmamasına rağmen, suda kristallendirilen NaF içinde hidrojen içeren bir bileşiğin oluştuğu ve ışınlama sırasında hidrojen atomunun koparak tek başına kristal örgü içinde tuzaklandığı sonucuna varılmıştır. Aynı sonuç toz halindeki CaF2 den de elde edilmiştir. NaF ve CaF2 kristal örgüsünde g ışını ile oluşan ikinci bir paramanyetik merkezin varlığı aynı spektrumda gözlenmiştir. Bu merkezlerin, alkali halojenlerde ışınlamanın oluşturduğu örgü bozukluğu veya diğer adıyla renk merkezi olduğu ölçülen g faktörü değerinden anlaşılmıştır. Toz halde ve suda kristallendirilmiş K2SO4, Ondokuz Mayıs Üniversitesinde bulunan UV lambasıyla ışınlanmış ve ESR spektrumları alınmıştır. Spektrumlarda eser miktarda NH3+ radikali gözlenmesi üzerine amonyum grubu içeren bileşiklerin K2SO4 içine kolayca katkılandırılabileceği varsayımı ile az miktarda (NH4)2SO4 karıştırılarak yeniden kristallendirildi. UV ile değişik sürelerde ışınlandıktan sonra alınan ESR spektrumunda oldukça şiddetli ve iki ayrı grup halinde farklı yönelmiş NH3+ radikali oluştuğu görüldü. Kristalin her üç ekseni etrafında manyetik alan içinde döndürülmesiyle elde edilen spektrumlardan iki grup radikale ait hidrojen ve azotun Hamiltonian parametreleri bulundu. Aşırı ince yapı tensörünün köşegen değerleri hidrojen için, birinci grup radikalde 25.1; 24.9; 23.3 G ve ikinci grup radikalde 25.1; 25.4; 22.6 G’dur. Bu değerler azot için birinci grup radikalde 10.4; 23.0; 24.1 G ve ikinci grup radikalde 9.8; 22.3; 24.1 G’dur. G tensörünün köşegen elemanları ise her iki grup radikalde ölçüm hataları içinde eşit ve 2.0025; 2.0032; 2.0039 olarak bulundu. Daha önce NH4ClO4 dışında çeşitli kristal örgüler içinde gözlenen NH3+ radikalinin izotropik parametreleri birbirine oldukça yakın bulunmuştur, izotropik aşırı ince yapı yarılmaları, hidrojen için 24.5 G ve azot için 19G civarındadır. G faktörü ise yaklaşık 2.0032 dir. Bu çalışmada bulunan aH ( 1 , 2 ) =24.4 G ve aN ( 1 ) =19.2G, aN ( 2 ) =18.7 G ile g1 , 2 =2.0032 değerleri önceki çalışmaların sonuçlarıyla uyuşmaktadır. Bu durum,NH4ClO4 dışındaki yapılarda gözlenen NH3+ radikallerinin aynı özellikleri taşıdığını gösterir. Ancak çeşitli örgüler içinde manyetik farklılıklar vardır. Çalışmada NH3+ radikalinin H-N-H açısı 115° olarak bulundu ve radikalin yaklaşık düzlemsel olduğu sonucuna varıldı. Aşırı ince yapı tensörü elemanlarının incelenmesinden, radikalin yaklaşık p yörünge elektronuna sahip olduğu anlaşıldı. K2SO4 daha sonra NH4Cl ve NH4CH3COO bileşikleriyle katkılandırıldı ve NH3+ radikali için aynı sonuçlar elde edildi. ABSTRACT ELECTRON SPIN RESONANCE SPECTROSCOPY OF GAMMA IRRADIATED NaF AND CaF2, AND UV IRRADIATED K2SO4 SINGLE CRYSTALS, DOPED WITH (NH4)2SO4. Recep TAPRAMAZ Ondokuz Mayıs University Institute of Natural And Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1997,85 pages Jury Members Prof.Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU In this work, NaF and CaF2 powder and NaF crystals have been irradiated with g rays of Co-60. The ESR spectra of the samples were obtained by using Varian E-Line Series X-band EPR spectrometer of Ondokuz Mayıs University. Commercially avaiable NaF powder exhibits no ESR line, but irradiated crystals of this compound, which were grown by slow evaporation from aqueous solution, showed an isolated hydrogen atom and a color center spectra. Similar results were obtained for CaF2 powder. K2SO4 powder and crystals which were grown by slow evaporation from aqueous solution, were irradiated with UV rays obtained from an arc lamp and a trace of NH3+ radical has been observed. Assuming that the ammonium group could be easily doped in K2SO4 a small amount of (NH4)2SO4 was mixed with it and crystallized in the same way as before. Irradiation by UV gave the spectra of two magnetically distinct sites of NH3+ radical more strongly. The Hamiltonian parameters of both sites of NH3+ radical were measured by rotating the crystal around three orthogonal axes and the diagonal elements of the hyperfine tensors of proton and nitrogen were found for both sites and the results were dicussed. The diagonal hyperfine tensor elements of proton are 25.1; 24.9; 23.3 G for site I, and 25.1; 25.4; 22.6G for site II, and of nitrogen are 10.4; 23.0; 24.1 G for site I and 9.8; 22.3; 24.1G for site II. The diagonal g tensor elements of both sites were found to be equal within the experimental errors. The values are 2.0025; 2.0032 and 2.0039. K2SO4 was also doped with NH4Cl and NH4CH3COO and the same spectra were obtained. Recent studies on NH3+ radical in various lattices, except NH4ClO4, show that isotropic hyperfine splittings of hydrogen and nitrogen are approximately 24.5 and 19 G respectively. In this work, the isotropic hyperfine splitting of hydrogen was found to be 24.4 G for both sites, and the isotropic nitrogen splitting was found to be 19.2 G for site I and 18.7 G for site II. The close agreement of the values obtained from all of the works leads to the conclusion that the NH3+ radicals observed are identical. Different lattices however cause the radicals to be magnetically inequivalent. The isotropic g factors found in all the works as well, are in a good agreement with the apprıximate value of 2.0032. The H-N-H bond angle of NH3+ was calculated to be 115° and the hyperfine tensor elements were measured to be axially symmetric. These indicate that NH3+ is nearly planar and p electron radical. K2SO4 was also doped with NH4Cl and NH4CH3COO, and the same results were obtained for NH3+ radical. ÖZET ESR SPİN ETİKETLEME TEKNİĞİNİ KULLANARAK KAN VE TÜKÜRÜĞÜN İNCELENMESİ Metin YAVUZ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1987, 48 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Sevim AKYÜZ Bu çalışmada çeşitli kanserli ve sağlıklı sigara içen ve sigara içmeyen kişilerin tam kan ve plazması ile sigara içen ve içmeyen kişilerin tükürükleri spin etiketlenerek e.s.r. yöntemi ile incelenmiştir. Kanserli kan örnekleri Hacettepe Ü. Tıp Fakültesinden, Sağlıklı insan kanları Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi öğrencilerinden, tükürük örnekleri de Hacettepe Ü. Diş Hekimliği Fakültesinden alınmış ve PD-DTBN ile etiketlendikten sonra “X-band Varian E-line Century Series” ESR spektrometresinde oda sıcaklığında incelenmiştir. Ortamın polaritesi ile ilgili olan AN aşırı ince yapı sabitleri ölçülmüş ve bu tip ortamları ayırdetmek için bu katsayıların kullanılamayacağı gösterilmiştir. Kan örnekleri için hesaplanan viskozite değerlerinin bazı ileri vaka kanserli kan ve sigara içen sağlıklı insan kanlarında yüksek olduğu görülmüştür. Kanserli kanların çeşitliliği, safhalarının farklı olması, cinsiyet v.b. farklılıklardan sistematik sonuçlar elde edilmemiştir. Ayrıca, yaklaşık aynı özelliklere sahip kişilerden alınan tükürük örneklerinin ESR spektrumlarından hesaplanan,t c , dönme ilgi zamanlarına karşılıkgelen viskozite değerlerinin sigara içenlere göre sigara içmeyenlerde daha yüksek olduğu sonucu ortaya konmuştur ABSTRACT INVESTIGATION OF HUMAN BLOOD AND PAROTID SALIVA BY SPIN SPIN LABELING ESR TECHNIQUE Metin YAVUZ Ondokuz Mayıs Univesity Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1987, 48 pages Jury Members Prof. Dr. Sevim AKYÜZ In this study various cancerous and healty human blood samples and parotid saliva of smoker and non smoker people have been investigated by spin labeling E.S.R. technique. the cancerous blood samples were obtained from Hacetepe Medicine Faculty and the healty persons blood samples have been obtained from the students of Ondokuz Mayıs University. The parotid saliva samples have been obtained from Hacettepe University. All the samples were labeled with PD-DTBN and the E.S.R. spectra were recorded by an X-band Varian E.S.R. spectrometer at room temperature. The hyperfine coupling constants, AN , have been measured and it has been shown that these coupling constants can not be used to identify the properties of human blood and the parotid saliva. On the other hand calculations have indicated that the viscosities of various cancerous and smoker people blood are higher than the normal. But due to the difficulties in getting samples systematically somewhat random results have been obtained and it has been concluded that farther investigation should be made for more reliable results. Our studies on parotid saliva samples have indicated that the viscosities of smokers parotid saliva are higher than the normal people. ÖZET DÜŞÜK GEÇİŞ ENERJİLERİNDE 235U’İN DIŞ YÖRÜNGE İÇ DÖNÜŞÜM KATSAYILARININ HESAPLANMASI Engin BAŞARAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1987, 92 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU(Danışman) 235 U’in dış kabuk elektronkarının düşük geçiş enerjilerinde iç dönüşüm katsayıları (ICC) hesaplandı. Hesaplamalar NCR PC Model 4i bilgisayar ile yapıldı. Hesaplamayı yapan program orijinal olarak FORTRAN IV dilinde Pauli (Pa 67) tarafından hazırlandı ve Okumuşoğlu (Ok 72) tarafından geliştirildi. Bu program GW BASIC diline çevrildi ve üste yazım tekniği kullanılarak O.M.Ü. Bilgi İşlem merkezi’ndeki NCR PC Model 4i bilgisayarına uyarlandı. Hesapların sonuçları Uranyum 235’in dış yörünge iç dönüşümündeki kimyasal etkilerin araştırılması için kullanıldı.ABSTRACT CALCULATION OF THE Internal ConvesIon CoeffIcIents (ICC) of the outer shell electrons of 235U at low tranSItIon energIes Engin BAŞARAN Ondokuz Mayıs Univesity Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1987, 92 pages Jury Members Prof.Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU(Supervisor) The Internal Convesion Coefficients (ICC) of the outer shell electrons of 235U at low transition energies are presented. Calculations have been done by the computer NCR PC Model 4i. The program which does this calculation orginally was prepared by H.C. Pauli (PA 67) and modified by N.T. Okumuşoğlu (Ok 72) in FORTRAN IV programming language. This program was converted to GW BASIC programming language and adapted to NCR PC Model 4i computer at O.M.Ü. by the overlay programming technique. The results of the calculation was used for the investigation of the chemical effects on outer shell internal conversion which is also discussed. ÖZET PIXE METODUYLA SAFRA TAŞLARINDA Ca ANALİZİ Neriman ZAMAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1989, 44 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU(Danışman) Bu çalışmada, ,yeni bir teknik olan PIXE (Protonla Uyarma Yoluyla X-Işını Salınımı) metodu, Türk hastalarından alınan safra taşlarının analizinde kullanıldı. 86 kadar safra taşındaki Ca konsantrasyonları, PPM mertebesinde elde edildi. Sonuçlar 46 ile 85870 ppm arasında değişmektedir. ABSTRACT Ca ANALYSES IN GALL STONES VIA PIXE (PROTON INDUCED X-RAY EMISSION) TECHNIQUE Neriman ZAMAN Ondokuz Mayıs Univesity Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1989, 44 pages Jury Members Prof.Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU(Supervisor) In this study, a new technique, namely the PIXE (Proton Induced X -Ray Emission ) technique was applied for the first time in the analysis of gall stones from Turkish patients. Calcium concentrations at the PPM level for the gall stones were obtained. The results varies from 46 to 85870 PPM. ÖZET THOMAS- FERMİ ATOM MODELİ VE AĞIR İYONLARIN ELEKTRONİK ENERJİ KAYBI HESAPLAMALARI Ahmet BULUT Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1989, 51 sayfa Jüri Üyeleri Yrd.Doç. Dr.Hasan GÜMÜŞ(Danışman) Bu çalışmada ağır iyonların elektronik enerji kaybı hesaplamaları yapıldı. Hesaplamalarda Bethe ifadesindeki gelen iyon ve durdurucu ortmın yükü yerine etkin yükler alındı. Uyarma ve iyonlaştırma potansiyeli için ise etkin uyarma ve iyonlaştırma potansiyelleri kullanıldı. Etkin yük ve etkin uyarma iyonlaştırma potansiyeli Thomas-Fermi Modeline göre hesaplandı. Enerji aktarımı için Bohr sıyırma ölçütü b’nin, gelen iyon ve hedefin cinsine bağlı olduğu varsayıldı. Oksijen, klor, alüminyum ve flor iyonlarının karbon, alüminyum, nikel, gümüş ve altın hedef üzerindeki elektronik enerji kaybı hesaplamaları yapıldı. Hesaplamalar diğer teorik çalışmalarla ve deneysel sonuçlarla karşılaştırılarak ara ve yüksek enerji bölgelerinde deney sonuçlarıyla %5-10 arasında daha iyi uyduğu görüldü. ABSTRACT CALCULATION OF ELECTRONIC ENERGY LOSES OF HEAVY IONS AND THOMAS-FERMI ATOMIC MODEL Ahmet BULUT Ondokuz Mayıs Univesity Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1989, 41 pages Jury Members Assist. Prof. Dr. Hasan GÜMÜŞ (Supervisor) In this work, electronic enegy loses of heavy ions are calculated. In the calculations, instead of the charge of the retarding medium which was considered in Bethe’s calculations, the effective charges of the incoming and target were taken into account. For excitation and ionization potentials, effective excitation and ionization potentials were used. The effective charges and effective exitation ionization potentials were calculated by means of Thomas-Fermi Model. It was assumed that the Bohr stripping criterion b for energy transfer was dependent on the type of the target and incoming ions. Electronic energy loss calculations in the golden, aluminium, nickel, silver targets of oxygen , chlorine, aluminium and flour ions were done. The calculations, comparing with theoric studies and experimental results, with the experimental results on the intermediate and high energy ranges between %5-10 have been seen more agreement. ÖZET LÜLE TAŞI MİNERALİNİN N,N-DİMETİLANİLİNİ SOĞURMASI VE OKSİTLENMESİNİN KIRMIZI-ALTI SPEKTROSKOPİSİ İLE İNCELENMESİ İbrahim KARTAL Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1989, 39 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Sevim AKYÜZ (Danışman) Bu çalışmada, Eskişehir’in Mihalliççık yöresinden temin edilen lüle taşı, doğal hali ve N,N-dimetilanilin (DMA) ile pridin moleküllerini soğurduktan sonra kırmızı-altı spektroskopik yöntemle incelenmiştir. Birim hücre formülü: (H2 O)4 (OH)4 Mg8 Si1 2 O3 0 . 6-8H2 O ile verilen lüle taşının kırmızı-altı spektrumunda; OH, H2 O, Si-O ve Mg-O gruplarına ait titreşim kipleri gözlenmiştir. Doğal hali ile beyaz renkte olan lüle taşı örneklerinin farklı konsantrasyonlarda DMA içeren benzen çözeltileri ile muamelesi sonucunda renginin, DMA konsantrasyonuna bağlı olarak dağişen sürelerde; önce yeşile, sonra koyu maviye döndüğü gözlenmiştir. Bu örneklerin kaydedilen kırmızı-altı spektrumlarında, lüle taşı yapısına ait titreşim bantlarının yanı sıra DMA nin oksitlenme ürünlerine ait bantlar saptanmıştır, fakat DMA molekülünün kendisine ait bandlar gözlenememiştir. Bu nedenle soğurulan DMA nin lüle taşının katalitik etkisi ile oksitlenerek sarı bileşen ile metil moruna dönüştüğü düşünülmektedir. DMA ile muamele edilen ve mavi renge dönüşmüş lüle taşı örneklerinin; su, pridin ve pridin-su karışımı ile muamele edildiğinde, sıvı pridinin açık mor, pridin-su karışımının açık mavi renge dönüşmesine karşın suda bir değişme olmadığı gözlenmiştir. Böylece DMA ile muamele edilmiş lüle taşı örneklerinden, DMA nin oksitlenme ürünlerinin su ile değil fakat diğer çözücüler ile, örneğin; pridin veya pridin-su karışımı ile ayrılabileceği saptanmıştır. Ayrıca bu çözeltilerin görünür, mor-üstü spektrumları da kaydedilmiştir. Mavi lüle taşı pridin-su çözeltisi ile muamele edildikten sonra açık mavi renge dönüşen çözeltinin spektrumunda 595.4 nm de DMA nin oksitlenme ürünlerine ait, n® p * geçişi soğurma bandı gözlenmiştir. Aynı band pridin çözeltisinde 589.8 nm de ve daha zayıf şiddette gözlenmiştir. DMA ile muamele edilerek renklendirilmiş lüle taşı örneklerinin çözücülerle muamelesi sonunda kırmızı-altı spektrumları tekrar kaydedilmiştir. Bu spektroskopik çalışma,ortamda su olmadığı zaman pridinin magnezyum iyonlarına bağlanmak suretiyle lüle taşı yapısına girdiğini ve boya ürünlerinin büyük kısmının yapıyı terk ettiğini göstermiştir. Çözücüde su mevcut olduğu taktirde pridin molekülleri yapıya girmemektedir. ABSTRACT INVESTIGATION OF SEPIOLITE N,N-DIMETHYLANILIN ADSORBTION AND PYRIDINE MOLECULES BY IR SPECTROSCOPY İbrahim KARTAL Ondokuz Mayıs University Instıtute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1989, 39 pages Jury Members Prof. Dr. Sevim AKYÜZ (Supervisor) In this study sepiolite, obtained from the Mihalliççık region of Eskişehir-Turkey, and its adsorption of N,N-dimethylanilin (DMA) and pyridine molecules have been investigated by IR spectroscopy. In the IR spectrum of natural sepiolite, whose idealized unit cell formula is given by (H2 O)4 (OH)4 Mg8 Si1 2 O3 0 .6-8H2 O , the vibrational modes of the OH, H2 O, Si-OH and Mg-O groups have been observed. The white colour of the natural sepiolite is found to turn to a green colour first and then a dark blue after being immersed in the DMA-benzene solutions in the different periods time, dependent on the DMA concentrations. In all the IR spectra of the DMA-treated sepiolite samples, the vibrational bands of the oxidation products of the DMA molecule are observed although none of the vibrational modes of the DMA molecule itself dedected. Therefore, it is proposed that the adsorbed DMA molecules are oxidised under the catalytic effect of sepiolite and from the yellow component and methyl violet. The DMA-treated sepiolite samples are immersed in distillated water, pyridine or pyridine-water solution (50%), and it is found that although the colour of pyridine and of pyridine-water solution are turned to violet and light blue respectively, the colour of the water is not changed. Thus the oxidation products of DMA can be desorbed from sepiolite by using pyridine or pyridine-water solutions but not with water. On the other hand the visible-UV spectra of these pyridine and pyridine-water solutions are recorded, and n® p * transition bands belonging to the oxidaton products of DMA are observed. The IR spectra of the DMA- treated samples after being immersed in pyridine or pyridine-water solutions show that the oxidation products of DMA molecules mostly desorbed and if there is no water molecules in the solution, for example in the case of liquid pyridine, pyridine molecules are adsorbed through the coordination to magnesium ions, but pyridine molecules can not be adsorbed by the structure in the presence of the water. ÖZET ÇEVREMİZDEKİ MADDELERDE GAMA RAYOAKTİVİTESİ VE ÖLÇÜMÜ Mualla bolat Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1990, 66 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU(Danışman) Bu çalışmada yeni kurulan bir gama spektrometre sistemi anlatılmakta ve bu sistemle ölçülen, çevredeki ve Çernobil kazası sonrası tütün ve çaylardaki gama radyoaktivitelerine ait sonuçlar verilmektedir. ABSTRACT GAMMA ACTIVITY MEASUREMENTS IN THE TEA AND TOBACCO SAMPLES Mualla BOLAT Ondokuz Mayıs Univesity Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1990, 66 pages Jury Members Prof.Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU(Supervisor) In this study a gamma spectrometer system which is recently assembled is described and results of gamma activity measurements for the commercial tea samples and tobacco samples collected from the environment after the Chernobil Nuclear Accident are given. ÖZET BAZI MOLEKÜLLERİN TİTREŞİM FREKANSLARININ BİLGİSAYAR PROGRAMI İLE HESAPLANMASI Hüseyin KALKAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1990, 113 sayfa Jüri Üyeleri Doç.Dr. Orhan Büyükgüngör(Danışman) Bu çalışmada, Wilson’un normal koordinat analiz yöntemi kullanılarak oluşturulan bilgisayar programıyla çok atomlu moleküllerin titreşim frekansları ve potansiyel enerji dağılımları hesaplandı. Kullanılan program, Hiromu Sugeta tarafından Japonyada Osaka Üniversitesi Protein Araştırma Enstitüsü’nde Fortran-4 programlama dilinde yazılmış olup Fortran-77 programlama diline dönüştürülerek Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi’nin IBM PS/2 Model.30 tipi bilgisayarına uyarlandı. Bu programla H2O, D2O, SO2, serbest ve metale bağlı pridin modelinin titreşim frekansları ve potansiyel enerji dağılımları hesaplandı. Bu hesaplamalardan bulunan sonuçlarla literatürdeki deneysel ve teorik çalışmaların sonuçlarının uyum içinde olduğu görüldü. Pridin modeli üzerinde yapılan çalışmada pridinin bir ligand olarak metale bağlanması durumunda A1 ve B1 simetri türündeki titreşimlerin frekanslarının M-N gerilme ve (CMN) bükülme titreşimleri ve çiftlenimi nedeniyle önemli kaymalar gözlendi. ABSTRACT CALCULATION OF VIBRATION FREQUENCIES OF SOME MOLECULES USING COMPUTER PROGRAM Hüseyin KALKAN Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1990, 113 pages Jury Members Assoc. Prof. Dr. Orhan BÜYÜKGÜNGÖR (Supervisor) The vibration frequencies and potential energy distrubitions of polyatomic molecules were calculated using a computer progam based on Wilson normal coordinate analysis. The computer program was written in Fortran-IVby Hiromu Sugeta, Osaka University, Japan, and adapted in Fortran-77 to the IBM PC computers of faculty of arts and sciences, Ondokuz Mayıs University. Using this adapted program, the vibration frequencies and potential energy distributions of H2O, D2O, SO2, pyridine and pyridine metal complex molecules were calculated and a good consistence was observed with those results from literature. Remarkable shifts were observed in the vibration frequencies of pyridine model in symmetry species A1 and B1 due to the coupling between M-N stretching and (CMN) bending vibrations in the case of attachment of pyridine to the metal as a ligand. ÖZET BAZI BOR TUZLARININ KIRMIZI-ALTI SPEKTROSKİPİSİ İLE İNCELENMESİ Muhittin AYGÜN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1990, 34 sayfa Jüri Üyeleri Prof.Dr. Sevim AKYÜZ (Danışman) Bu çalışmada; Kütahya’nın Emet yöresindeki Kolemanit sahasından alınan mineral örnekleri, kırmızı-altı spektroskopisi ile incelendi. Bor tuzlarından Kolemanit’in (2CaO3B2O35H2O) yanı sıra, yüksek oranda S ve As içeren mineral örneklerinin titreşim frekans ve kipleri araştırıldı. Örneklerin kimyasal analizleri M.T.A. Enstitüsünde; X ışınları fluoresans spektrometresi, X ışınları toz kırınım spektrometresi ve kimyasal yollardan yapılmıştır. Örneklerin içinde, Bor minerallerinden Kolemanitin yanı sıra, yüksek oranda S ve As olduğu saptanmıştır. Aynı yöreden alınan, Farklı içerikteki dört mineral örneğinin kırmızı-altı spektrumlarında; OH, kristal su, kalsit, B-O, S-S, As-O ve As-As titreşim kiplerine ait frekanslar saptandı. İncelenen örneklerde, serbest B2O3 molekülünde bulunan B=O (çift bağ) grubunun, bulunmadığı saptandı. Titreşim kiplerine ait bağıl şiddetlerin, örneklerin kimyasal analiz sonuçları ile doğru orantılı olarak değiştiği gözlendi. ABSTRACT INVESTIGATION OF SOME BORON MINERALS BY INFRARED SPECTROSCOPY Muhittin AYGÜN Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1990, 34 pages Jury Members Prof. Dr. Sevim AKYÜZ (Supervisor) In this study some boron minerals taken from the Colemanite area of Emet (Kütahya) are investigated by Infrared spectroscopy. The vibratonal modes and frequencies of the mineral samples that contain also S and As in addition to boron mineral Colemanite (2CaO3B2O35H2O) are examinated. The chemical anlyses of samples studied are carried out by x-ray fluorescence, x-ray diffraction and chemical ways at Mineral Research and Explaration Institute. It is found that the samples are Colemanite (a mineral of boron), and include high level of S and As. The vibrational frequencies of the OH, crystal water, B-O, S-O, As-O and As-As vibrations obtained in the infrared spectra of the four mineral samples taken from the same area with different compositions are, reported. Although free B2O3 molecule posseses B=O, it is found that mineral samples do not have B=O(double bond) group. It is noted that the relative intensities of the vibrational modes of the samples are found to change in accord with the chemical analysis results. ÖZET VAN GÖLÜ VE ÇEVRESİNİN KUM VE SU NUMUNELERİNİN GAMA RADYOAKTİVİTESİNİN ÖLÇÜMÜ Feda ÖNER Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1991,82 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU (Danışman) Bu çalışmada, Van Gölü ve çevresinde seçilen 15 istasyondan toplanan kum ve su numunelerinin gama aktivite ölçüm sonuçları verildi. Ölçümlerde yüksek ayırma güçlü Ge(Li) dedektörü kullanıldı ve U-235, Pb-212, Ba-133, Pb-214, Bi-214 gibi birçok radyoizotopun varlığı tespit edildi. Ölçülen en yüksek aktivite Bi-214’e ait 2797Bq/Kg dır. ABSTRACT GAMMA ACTIVITY MEASUREMENTS OF THE SAND AND WATER SAMPLES COLLECTED FROM THE VAN LAKE Feda ÖNER Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1991, 82 pages Jury Members Prof.Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU (Supervisor) In this work the results of gamma activity measurements of the sand and water samples, collected from 15 selected station around Lake Van, were given. In the measurements high resolution Ge(Li) dedector was used, and the presence of several radioisotopes such as U-235, Pb-212, Ba-133, Pb-214 and Bi-214 have been found. The highest activity measured was 2797 Bq/Kg and belonged to Bi-214. ÖZET GEÇİŞ SERİSİ ELEMENTLERİNİN OLUŞTURDUĞU BİLEŞİKLERİN KIRMIZI-ALTI VE MORÜSTÜ-GÖRÜNÜR SPEKTRUMLARININ İNCELENMESİ Şamil IŞIK Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1991,73 sayfa Jüri Üyeleri Doç. Dr. Ahmet ERDÖNMEZ (Danışman) Bu çalışmada MCl2(L)2 formülü ile verilen { M= Cu, Ni, Fe,L=pridin, 3metil pridin (b -picolin) veya 4metil pridin (g -picolin)} geçiş metali klorürlerinin pridin ve pridin türevli kompleksleri elde edildi. Bu komplekslerin kırmızı-altı ve morüstü-görünür spektrumları kaydedilerek titreşim frekansları, kipleri ve yük aktarma mekanizmaları incelendi. Spektrumlarının incelenmesi, yapılarının polimerik oktahedral yapıda olduğunu doğruladı. Bileşik ligand frekanslarında kompleks oluşumu nedeniyle serbest moleküle göre yüksek frekansa kayma gözlendi. Özellikle pridinin A1 simetri türündeki titreşim kiplerinde kompleks oluşumu nedeniyle yüksek frekansa kayma, diğer simetri türlerindeki titreşimlere nazaran daha fazla bulundu. Bu kaymaların A1 simetri türündeki n (M-N) titreşimi ile aynı simetrideki pridin titreşimleri arasında mekanik çiftlenimden ileri geldiği düşünüldü. Ayrıca komlekslerin tümünde gözlenen kaymaların metale bağlı olarak değiştiği ve Fe<Ni<Cu sırasına göre yükseldiği saptandı. Bu artış metallerin II. İyonizasyon potansiyelinin artışına da uygunluk göstermektedir. Bu çalışmada ayrıca FeCl2(Py)2 ve NiCl2(L)2 { L=pridin, 3metil pridin ve 4metil pridin} formülü ile verilen metal klorür komplekslerinin morüstü görünür spektrumları elde edildi. FeCl2(Py)2 nin morüstü-görünür spektrumunda D (d yüzeyleri arasındaki yarılma) faktörünün Literatüre nazaran yüksek frekansa doğru kayma gösterdiği saptandı. Bu farklılığının kompleksin kırmızı-altı spektrumlarında gözlendiği gibi, ya ABSTRACT INVESTIGATION OF INFRARED AND UV-VISIBLE SPECTRA OF SYNTHESIZED COMPOUND Şamil IŞIK Ondokuz Mayıs University Institute of Natural And Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1991,73 pages Jury Members Assoc.Prof.Dr.Ahmet ERDÖNMEZ (Supervisor) In this present work, compounds of general formula MCl2L2 { where M=Cu, Ni or Fe, L=pyridine, 3methyl pyridine or 4methyl pyridine} were synthesized, and their infrared and uv-visible spectra were recorded. All the vibrational modes and frequencies observed were asigned and charge transfer mechanism were examined. Investigation of IR and uv-visible spectra of the compounds confirmed that they have a polymeric octahedral structure. Some of the vibrational frequencies of the complexes are found to be shift to higher frequencies in comparison to the free molecule. Especially the frequency shift of the vibrational modes in A1 symmetry in pyridine complexes are found to be higher than those of other symmetries. These shifts are explained as a mechanical coupling between the pyridine vibrational modes and M-N stretching frequency. These shifts depend on the metal bound to the ligand and increase in the second ionisation potential of the metals. Uv-vis. Spectra of FeCl2(pyridine)2 and NiCl2(L)2 compounds are also recorded. D factor (splitting between d-levels) obtained from the spectrum of FeCl2(pyridine)2 is found to be higher in frequency than that of literature. This difference is explaned due to the presence of water molecule as impurity in our complexes. The comparison of uv-vis. Spectra of NiCl2(L)2 compounds with that of [ Ni(H2O)6] ++ ion suggested that D factor of NiCl2(L)2 is less than that of hydrated Ni. It is concluded that pyridine and substituted pyridines have less crystal field than water. ÖZET BENTONİTİN METİL PİRİDİN vE BENZİDİNİ YÜZEYSEL SOĞURMASININ KIRMIZI-ALTI SPEKTROSKOPİSİ İLE İNCELENMESİ Nermin KAHVECİ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1991,53 sayfa Jüri Üyeleri Prof.Dr. Sevim AKYÜZ (Danışman) Bu çalışmada, Eskişehir’in Mihalliccık yöresinden alınan bentonitik kilin, benzidin, anilin, pridin ve 4metil pridin moleküllerini yüzeysel soğurması kırmızı-altı spektroskopisi ile incelendi. Doğal bentonitin kırmızı-altı spektumunda kil yapısından ileri gelen OH, H2O, Al-O ve Mg-O gruplarına ait titreşim kiplerinin frekansları saptandı., yapıda safsızlık olarak CaCO3’ın bulunduğu tespit edildi. Bentonitik kilin, benzidin ile muamele edilmesi sonucunda koyu mavi renge dönüştüğü gözlendi. Spektroskopik incelemeye dayanarak bu renklenmenin benzidin radikal katyonu (bnz+) oluşumu nedeniyle olduğu saptandı. Kırmızı-altı spektroskopik çalışma, benzidin moleküllerinin fiziksel olarak değil tamamen kimyasal olarak soğrulduğunu göstermiştir. Soğurulan benzidin moleküllerinin büyük bir kısmının değişebilen katyonlara azot ucundan bir ligand olarak bağlandığı, az bir miktarının ise benzidin radikal katyonuna dönüştüğü saptandı. Örneklerin x-ışını toz kırınım spektrumu da kaydedilerek, benzidin moleküllerinin kil tabakaları arasında yerleşme durumu incelenmiştir. Anilin ile muamele edilen betonitin kırmızı-altı spektrumunda, anilin molekülüne ait olarak saptanan titreşim frekanslarını, koordine anilin molekülünün tüm karakteristiğini gösterdiği saptandı. Örneğin soğurulan anilin moleküllerinin simetrik ve asimetrik NH2 gerilme titreşim frekansları serbest moleküle göre, yaklaşık 100cm-1 civarında alçak frekansa kaymış olarak gözlendi. Bu nedenle anilin moleküllerinin kimyasal olarak soğrulduğunu ve bentonit yapısı içindeki değişebilir katyonlara azot üzerindeki elektron çiftleri ile bağlandığını önermekteyiz. Pridin ile muamele edilen bentonitin kırmızı-altı spektrumunda pridin molekülünün bazı titreşim frekanslarının serbest pridin molekülüne gçre yüksek frekansa doğru kaydığı gözlendi. Pridin molekülünün A1 simetri türündeki titreşimlerinde gözlenen bu frekans kayması, pridin komplekslerinde de gözlenmektedir. Azot ucundan metale bağlanmasıyla oluşan n (M-N) (pridin) bağı gerilme titreşimi ile aynı simetri türündeki pridin titreşimleri arasında çiftlenim nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Spektroskopik inceleme sonucu pridin moleküllerinin bir ligand olarak değişebilir katyonlara bağlandığını saptadık. İncelenen betonitik kilin, 4-metil pridin molekülünü, spektroskopik olarak gözlenebilir miktarda soğurmadığını saptadık. Bu çalışmada ayrıca, doğal bentonit ve aromatik moleküller ile muamele edilen bentonitin TG-DTA spektrumları kaydedilmiş ve soğurulan moleküllerin, killeri terk ettiği sıcaklıklar incelenmiştir. ABSTRACT INVESTIGATION OF THE ADSORPTION OF BENZIDINE, METHYL PYRIDINE BY BENTONIDES USING IR SPECTROSCOPY Nermin KAHVECİ Ondokuz Mayıs University Institute of Natural And Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1991,53 pages Jury Members Prof.Dr. Sevim AKYÜZ (Supervisor) In this study adsorption of benzidine, aniline, pyridine or 4-methyl pyridine by bentonites obtained from Mihalliccık region of Eskişehir (Turkey) have been investigated using IR spectroscopy. In the IR spectrum of natural bentonite, the vibrational modes of the OH,H2O, Si-O, Al-O and Mg-O groups are observed and presence of CaCO3 impurity is dedected. Bentonite was colored to deep blue after being treated with benzidine. Depending on the spectroscopic investigation the blue coloration of the clay was attributed to the formation of benzidine radical cation (bzn+). The IR spectroscopic study indicated that benzidine molecules completely chemisorbed by clay surface. No physisorbed surface species were observed. It is found that most of the adsorbed benzidine molecules are coordinated to exchangeable cations as ligands and relatively small fraction of the total benzidine adsorbed, produced radical cations. The X-ray diffraction spectra of natural and benzidine treated clay samples were recorded and the orientation of benzidine molecules were investigated. The vibrational frequencies of aniline adsorbed by bentonite showed all the characteristic tics of coordinated aniline. For example, the NH2 stretching wavenumbers of adsorbed aniline were found to be lowered as 100cm-1 in comparison to those of free molecule. Therefore, it is suggested that aniline molecules are chemisorbed and coordinated to exchangeable cations from nitrogen ends. Certain pyridine vibrational modes observed in the IR spectrum of pyridine treated bentonite are found to have upward shifts in frequency in comparison to those of free molecule. These shifts (in A1 symmety species) have also been observed in the vibrational spectra of pyridine complexes and explaned as due to a mechanical coupling between n (M-N) and pyridine modes. spectroscopic investigation of pyridine treated bentonite indicates that pyridine molecules are coordinated to exchangeable cations. It is found that bentonite samples studied, don’t adsorbe 4-methyl pyridine molecules spectroscopicaly dedectable amounth. In this study the DTA-TG spectra of bentonite samples treated with aromatic molecules studied are also recorded and desorption temperatures of adsorbed aromatic molecules are investigated. ÖZET SIVI (Ag0 , 5 0 Cu0 , 5 0 )1 0 0 - C GeC ALAŞIMININ ÖZDİRENCİNİN SICAKLIK VE KONSANTRASYON İLE DEĞİŞİMİ Şehriman ATALAY Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1991, 65 sayfa Jüri Üyeleri Yrd. Doç. Dr. İsmet ŞENEL(Danışman) Bu çalışmanın teorik kısmında,metal ve alaşımların iletkenliği için geliştirilmiş olan modeller sırasıyla anlatılmıştır. İlk önce, metaller için serbest elektron modeli daha sonra sıvı metal ve alaşımlar için hemen hemen serbest elektron (NFE) modeli (Faber-Ziman modeli) ve dalgalanma- saçılma modeli anlatılmıştır. Bu çalışmanın deneysel kısmı ,1989’da Berlin Freie Üniversitesinde İsmet Şenel tarafından dört uç metodu ile (Ag0 , 5 0 Cu0 , 5 0 )1 0 0 - C GeC alaşımının özdirenci sıcaklığa ve konsantrasyona bağımlı olarak ölçüldü. Bu ölçümlerden T=1213 K ’deki değerler alınarak özdirenç ve öziletkenlik için grafikler çizildi. Bu çizilen grafiklerden öziletkenlik için x=20-30 At%Ge konsantrasyon aralığında bir minumum oluştuğu görüldü. Sıvı metal ve alaşımların elektronik yapılarının belirlenmesi için Knight kayması, Hall katsayısı ve magnetik alınganlık önemli fiziksel ölçümlerdir. Bu ölçümler öziletkenlik ölçümleri ile karşılaştırıldığında aynı şekilde bir minimum göstermektedir. (Ag0 , 5 0 Cu0 , 5 0 )1 0 0 - C GeC alaşımının sıcaklık çarpanı oluşturularak özdirencin sıcaklığa göre davranışı incelendi. Farklı konsantrasyonlarda oluşturulan sıcaklık çarpanının değerine göre alaşımın metalik veya yarı iletken karakter gösterdiğini belirledik. Ayrıca elde ettiğimiz ölçümlerin teorik kısmında anlatılan modellerle uyum içerisinde olup olmadığı tartışıldı. ABSTRACT DIVERSITY OF LIQUID (Ag0 , 5 0 Cu0 , 5 0 )1 0 0 - C GeC ALLOY RESISTIVITY BY HEAT AND CONCENTRATION Şehriman ATALAY Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1991, 65 pages Jury Members Assist. Prof. Dr. İsmet ŞENEL (Supervisor) This work is composed of two parts. The first part is devoted to the models developed for the conductivity of pure metals and alloys, namely the free electron model for metals, the nearly free electron (NFE) model (Faber-Ziman model) and fluctuation-scattering model for liquid metals and alloys. The experiments were made in Freie University, Berlin 1989, by İsmet Şenel, the temperature and concentration dependent resistivities of (Ag0 , 5 0 Cu0 , 5 0 )1 0 0 - C GeC alloy were measured by means of four points probes method. Among the measurements, the one taken at T=1213K was used to plot the resistivity and conductivity of the alloy. The plots show a minimum in the concentration range x=20-30 At%Ge. In the determinations of electronic structure of liquid metals and alloys, Knight shift, Hall coefficient and magnetic susceptibility measurements are very important. Measurements of this quantities, too, show a similar minimum when compared to the conductivity plot. The temperature coefficient of (Ag0 , 5 0 Cu0 , 5 0 )1 0 0 - C GeC alloy was determined and the behavior of the conductivity with temperature was investigated. The temperature coefficient determined at different concentrations show that the alloy exhibit metallic or semi-conductor character depending on the temperature coefficient. Lastly the discussion was made on, whether the measurements were in agreement with the theoretical models. ÖZET ELEKTRON SPİN REZONANS (ESR) TEKNİĞİYLE ZEOLİTLERDEKİ HAREKETLİ VE HAREKETSİZ SU TABAKALARININ BELİRLENMESİ Fatih UCUN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1991, 78 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Fevzi KÖKSAL (Danışman) Bu tez çalışmasında elektron spin rezonans (ESR) tekniği ayrıntılı olarak anlatıldıktan sonra bugünün eşsiz materyalleri olan zeolitlerdeki su tabakalarının donma durumu, hareketliliği ve sistemin durulma mekanizması bu teknikle araştırılmıştır. Bu nedenle sırasıyla 3, 4, 5 ve 10Å gözenek çaplı zeolitlere (Type 3A, Type 4A, Type 5A ve 13X) adsorplatılan Cu(H2O)6+2 kompleksinin sıcaklığa bağlı ESR spektrumları alınarak çizgi genişliğinin sıcaklıkla değişim grafikleri çizilmiştir. Grafiklerin yorumundan ESR çizgi genişliğinin yüksek sıcaklıklarda spin dönme etkileşimi ile değiştiği, 3, 4,ve 5Å gözenek çaplı zeolitlerde oda sıcaklığında bile yüzeyden itibaren ilk su tabakalarının donma durumunda, içteki su tabakalarının ise hareketli olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca dar gözenekli zeolitteki suyun buzdan daha viskoz olduğu anlaşılmıştır. 10Å gözenek çaplı zeolitteki suyun ise normal su gibi olduğu yani katı fazda sıvı su gibi olduğu ve bu nedenle donma ile kristalize edilemeyeceği ortaya konmuştur. Benzer işlemler “heulandite” ve “clinoptilolite” adlı iki doğal zeolit için yapılmış ve çizgi genişliğinin sıcaklıkla değişim grafikleri 10Å gözenek çaplı zeolitinkine benzediğinden (artan sıcaklıkla sürekli artan) gözenek çaplarının da bu civarda olması gerektiği tespit edilmiştir. Bu doğal zeolitlerdeki suyun ise 10Å gözenek çaplı numunedeki gibi olduğu ortaya konmuştur. ABSTRACT INVESTIGATION OF MOBILE AND IMMOBILE WATER LAYERS IN ZEOLITES BY ELECTRON SPIN RESONANCE (ESR) TECHNIQUE Fatih UCUN Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1991, 78 pages Jury Members Prof. Dr. Fevzi KÖKSAL (Supervisor) In this work, Electron Spin Resonance (ESR) technique was described in detail, and the water layers in zeolites which are the unique materials of modern technology, their mobility, freezebility and the relaxation mechanisms are investigated using this technique. In order to observe the behaviors of water layers in zeolites, four types of zeolit with different pore diameters 3, 4, 5 and 10Å (Type 3A, Type 4A, Type 5A and 13X) were chosen , and Cu(H2O)6 2 + complex as a spin probe was adsorbed to these zeolites. The ESR spectra of Cu(H2O)6 2 + complex in zeolites are taken at different temperatures, and the linewidth variations with respect to temperature were measured. The plots of the linewidths against temperature show that the linewidth changes with spin-rotation interaction at high temperatures. In the zeolites with pore diameters of 3, 4 and 5Å , the water layers close to the surface are immobile even at room temperature and inner water layers are mobile. In addition, the spectra indicate that the water in the zeolite with small pores is more viscous than ice. In the zeolite with pore diameter of 10Å , the water behaves the same as normal water, that is to say, it remains the same in the solid phase and cannot be crystallized on freezing. The same treatment was carried out with natural zeolits called “clinoptilolite” and “heulandite”. The linewidth variation with temperature is the same as of the one with pore diameter of 10Å . Therefore, it is concluded that the pore diameters of clinoptilolite and heulandite must be around 10Å , and the water behaves exactly the same as the one in the zeolite with pore diameter of 10Å . ÖZET AĞIR İYONLARIN MADDE İLE ETKİLEŞMESİNDE ELEKTRONİK ENERJİ KAYBINA HEDEF YAPISININ ETKİSİ Ahmet Köroğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1992, 56 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Nazmi T. Okumuşoğlu Bu çalışmada ağır iyonların elektronik enerji kaybı hesaplamaları yapıldı. Katılarda elektron yoğunluğu serbest atomlarınkinden farklıdır. Bu temel fark elektron yoğunluğunun serbest atomunkinden daha büyük ve sabit olduğu dış bölgesindedir. Katılardaki elektronik enerji kaybı hesabı için bu etkileri göz önüne alan ve düzeltilmiş Bethe ifadesiyle düzeltilmiş Lindhard-Scharff-Schiott (LSS) ifadesini kullanan bir model geliştirildi ve ağır iyonlar için elektronik enerji kaybı diğer modellerin özellikle enerji kaybı eğrisinin maksimumu civarındaki sonuçlarıyla karşılaştırıldı. Karbon, azot, oksijen ve klor iyonlarının karbon, aliminyum argon, nikel, gümüş ve altın hedef üzerindeki elektronik enerji kaybı hesaplamaları yapıldı. Çeşitli gelen iyon ve hedefler için elde edilen hesaplama sonuçlarının deneysel verilerle %5 mertebesinde uyuşmakta olduğu gözlendi. ABSTRACT THE EFFECT OF ELECTRONIC ENERGY LOSES OF HEAVY IONS INTERACTED WITH MATERIALS Ahmet Köroğlu Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1992, 56 pages Jury Members Prof. Dr. Nazmi T. Okumuşoğlu In this work, electronic energy loses of heavy ions are calculated. The electronic density distribution in solids differs from that of a free atom. The main difference is in the peripheral region, where the electron density is greater than that of a free atom and is fairly constant. A simple model for computation of the electronic energy loss in solids which takes those facts into account and uses the modified Bethe formula and a modified Lindhard-Scharff-Schiott (LSS) formula is developed and compared with other existing models, especially around the maximum of the energy loss curve for heavy ions. Electronic energy loss calculations in the carbon, aluminium, argon, nickel, silver, gold targets of carbon, nitrogen, oxygen and chlorine ions were done. The calculated results are in good agrement with experimental data for various ions and targets to within 5%. ÖZET ÇEŞİTLİ NUMUNELERİN 60Co VE 137Cs GAMA IŞINLARIYLA İLGİLİ SOĞURMA KATSAYILARININ TAYİNİ Canan Kazak Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1992, 56 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Nazmi T. Okumuşoğlu Co-60 (1.173 ve 1.333 MeV) ve Cs-137 (0.662MeV) kaynaklarından yayınlanan gama ışınları için kurşun, alüminyum, sunta, çam ve beton ortamlarının doğrusal soğurma katsayıları deneysel yoldan saptandı. Belirli bir ortam için soğurma katsayısının gama ışını enerjisine ve aynı gama ışını için ise soğurma katsayısının ortamın yapısına bağlı olduğu gözlendi. Elde edilen sonuçlara göre kurşun iyi bir soğurucu olmakta, alüminyum ve beton birbirine yakın soğrma katsayılarıyla ikinci sırda yer almaktadır. Sunta ve çamın ise soğurma katsayıları oldukça düşük bulunmuştur. ABSTRACT CALCULATION OF LINEAR ABSORBTION COEFFICIENTS OF SOME SAMPLES WITH RESPECT TO 60 Co AND 137Cs Canan Kazak Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1992, 56 pages Jury Members Prof. Dr. Nazmi T. Okumuşoğlu Lineer absorption coefficients of lead, aluminium, pressed wooden plate, pineplate and concrete samples were calculated experimentally for gamma rays of Co-60 (1.173 and 1.333MeV) and Cs-137 (0.662MeV). It was observed that the lineer absortion coefficient depends on the energy of gamma rays and also the instrinsic properties of matter. According to the obtained results, lead appears to be a good absobant for gamma rays. Then comes aluminium and concrete with nearly the same absorption coefficients. Pressed wooden plate and pine plate, on the other hand, have relatively small absorption coefficients. ÖZET GAMA VE UV IŞINLARI İLE İRRADİYE EDİLEN BAZI OKSALAT BİLEŞİKLERİNİN ESR İLE İNCELENMES Özden Tezel Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1992,80 sayfa Jüri Üyeleri Doç. Dr. Habib ÖZKAPLAN Bu tez çalışmasında, gama ışınları ile irradiye edilen bazı kimyasal maddelerin tek kristallerinin Elektron Spin Rezonansı ile incelenmesi ele alınmıştır. Toz haldeki ve suda kristallendirilen okzalik asit (C2H2O4.2H2O), amonyum okzalat ((NH4)2C2O4.H2O) ve potasyum okzalat (K2C2O4.H2O) bileşikleri 24 saat süreyle Co-60 kaynağından çıkan g ışınına tutuldu. Işınlanan numunelerin, Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde bulunan VARIAN E-Line Series X-band ESR spektrometresiyle alınan spektrumları incelendi. Suda kristallendirilmiş C2H2O4.2H2O, Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde bulunan UV lambasıyla ışınlanmış ve RCHOH radikali gözlenmiştir. C2H2O4.2H2O, (NH4)2C2O4.H2O ve K2C2O4.H2O bileşiklerinin g ışınına tutulması ile oluşan ortak radikallerin RCHOH olduğu, ancak (NH4)2C2O4.H2O ve K2C2O4.H2O bileşiklerinde ayrıca CO2 radikallerinin oluştuğu görülmüştür. Radikallerin g ve A tensörlerinin anizotropik olduğu gözlenmiş ve değerleri bulunmuştur. Alçak sıcaklıklarda spektrumda dikkate değer bir değişme gözlenememiştir., CO2 iyonu O– O ekseni etrafında hızla döner. Bu eksen kristallerin [ 111] doğrultusundadır. 13C a.i.y. etkileşmelerinden, eşlenmemiş elektronun 2A1 yörüngesinde olduğunu göstermiştir. Daha düşük simetrideki yörüngeler, C üzerinde spin yoğunluğunun bu kadar olmasına izin vermez. CO2 radikalleri C2O4 iyonları şeklinde tuzaklanmışlardır. Deneysel analizlerde çiftlenmemiş elektronla etkileşen iki hidrojen atomu ve karbon atomu dikkati çekmiştir ki, sonuçlar RCHOH biçimindeki türün olduğu neticesine götürmüştür. ABSTRACT INVESTIGATION OF SOME GAMMA AND UV-IRRADIATED OXALAT COMPOUND Özden Tezel Ondokuz Mayıs University Institute of Natural And Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1992,80 pages Jury Members Assoc.Prof.Dr. Habib ÖZKAPLAN In this work, the gamma irradiated powders and single crrystals of oxalic acid (C2H2O4.2H2O), ammonium oxalate ((NH4)2C2O4.H2O) and potassium oxalate (K2C2O4.H2O) are investigated with ESR spectroscopy. Following this, for 24 hours these compounds have been irradiated with g rays which has been taken Co-60 reserve during the irritation. The ESR spectrum of the samples were obtained by using VARIAN E-Line Series X-band EPR spectrometer of Nineteen May University. C2H2O4.2H2O crystals are also irradiated with UV-rays and investigated with ESR, and RCHOH radical is dedected. In all gamma irradiated compounds, the common radical is RCHOH. In addition, (NH4)2C2O4.H2O and K2C2O4.H2O also give CO2 radical. The g and hyperfine (A) tensörs are determined from spectra. CO2 radical occupies a vacancy of negative ion and rotates rapidly around O– O axis. This axis coincide with [ 111] direction of the host crystals. The single electron of CO2 must be held in 2A1 orbital, because of hyperfine. Analysis of the experimental results leads to the conclusion that the species have the form RCHOH in which the unpaired electron is concentrated at the carbon atom and interacts with the two hydrogen atoms. ÖZET ENİNE İZOTROPİK YAPILARDA DİSTORSİYON ALANININ HESAPLANMASI Hasan İNANÇ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1993,78 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Mustafa DİKİCİ Bu çalışmada sonsuz hacimli homojen bir yapıda seçilen dairesel diskolasyon loopunun meydana getirdiği distorsiyonu veren ifade hesaplandı. Bulunan bu ifade hekzagonal yapıya uygulanarak b 13 değerinin x, y ve z’ye göre değişimi incelendi. Enine izotropik hcp yapı için elde edilen b 13 ifadelerinin özel halde izotropik hale dönüştüğü gösterildi. Böylece yapılan hesapların doğruluğu da sınanmış oldu. Katı içindeki kusurların varlığını gözleme yollarından biri, kusurlar tarafından oluşturulan distorsiyon alanlarının gözlenmesi olduğundan, bu çalışma sonucu hekzagonal alanlar için de deney sonuçlarını karşılaştırmakta kullanılacak ifadeler elde edilmiştir. ABSTRACT CALCULATION OF DISTORTION EQUATION IN TRANSVERSAL IZOTROPIC STRUCTURES Hasan İNANÇ Ondokuz Mayıs University Institute of Natural And Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1993,78 pages Jury Members Prof.Dr. Mustafa DİKİCİ In this study, the distortion equation produced by the circular discolation loop chosen in a homogenous structure with an infinite volume was calculated. By applying this obtained equation to the hexagonal structure the b 13 values changing according to the x, y and z was investigated. It was shown that, in the limiting case equation b 13 values obtained for the transverse isotropic hcp structure were transformed into the isotropic case. Therefore, It was tested that the calculations made in this study are true. Since one of the ways to observe the existence of the defects in solid is to observe the distortion fields produced by the defects, as a result of this study the equations to be used for companing the experimental results were also obtained for the hexagonal structure. ÖZET X-IŞINI TOZ KIRINIM ÖLÇÜMLERİNİN BİLGİSAYAR PROGRAMI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Nevzat Karadayı Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1993, 96 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Orhan Büyükgüngör (Danışman) hesaplamalar standart X-ışını kırınım yöntemlerine dayanır. En fazla 100 Miller indisi seti yada veri seti işlenebilir. Program ölçülmüş ve indislenmiş Bragg açılarıdan kristal örgü parametrelerini çıkarmak için Cohen’in En Küçük Kareler yöntemine dayanır. FIRESTAR programı, Bragg yansımaları indislenmiş ve uygulanan kristal sisteminin bilinmesi şartıyla, Bragg yansımalarına karşılık gelen X ışını toz kırınım ölçümlerinden kristalografik birim hücre boyutlarını belirler. Program bir seri ekstrapolasyon fonksiyonları dizisini içerir ve verilere ağırlık fonksiyonu uygulanabilir. Giriş datasında verilen bir hata limiti dışında kalan ölçümleri tespit eder ve işaretler. ABSTRACT CALCULATION OF STANDART X-RAY POWDER DIFFRACTION BY COMPUTERIZED PROGRAM Nevzat Karadayı Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1993, 96 pages Jury Members Prof. Dr. Orhan BÜYÜKGÜNGÖR(Supervisor) Calculations are based on standart X-ray powder diffraction methods. Up to 100 sets of miller indices/data sets can be processed. Program is based on Cohen’s least squares method for the derivation of crystal lattice parameters from a set of measured and indexed Bragg angles. The program, FIRESTAR, determines the dimensions of a crystallographic unit cell from a set of X-ray powder diffraction measurements corresponding to a set of Bragg reflections, provided that the crystal system applicable is known that and the Bragg reflections have been indexed. The program includes a range of possible extrapolation functions, and the data may be weighted. Provision is made for detecting and rejecting a single ‘bad’ measurements which lie outside an error limit set in the input data.. ÖZET Mn2+ ve VO2+ KATKILI NH4HC2O4.1/2H2O, NH4HC4H4O6, KHC4H4O6, CaO ve Ca(OH)2 TOZ VE KRİSTALLERİNİN ESR SPEKTRUMU İLE İNCELENMESİ Reşat Ustabaş Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1993, 60 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr.Fevzi KÖKSAL Paramanyetik merkezlerin yapılarının aydınlatılmasında ve davranışlarının belirlenmesinde tek başına önemli bilgiler veren ESR spektroskopisi ile yapılan bu çalışmada Mn2+ ve VO2+ katkılı, amonyum hidrojen oksalat (NH4HC2O4.1/2H2O), amonyum hidrojen tartarat (NH4HC4H4O6), potasyum hidrojen tartarat (KHC4H4O6), toz haldeki kalsiyum oksit (CaO), kalsiyum hidroksit Ca(OH)2 ve polikristal haldeki kalsit (Ca(OH)2) incelenmiştir. Mn2+ katkılı amonyum hidrojen oksalat tek kristalinde kompleksin yapısını aydınlatmaya yarayan aşırı ince yapı yarılmaları ve g değerleri ölçülememesine rağmen H^ c ekseni boyunca sıcaklığın düşürülmesiyle kristalin 145.6 K sıcaklıkta ortorombik yapıdan monoklinik yapıya yaptığı faz geçişi gözlenebilmiştir. Aynı maddeye V2O5 katkılandırıldığı zaman, maddede oluşan VO2+ kompleksinin aşırı ince yapı yarılmaları ve g değerleri ölçülmüştür. Sistem beklenildiği gibi eksensel simetri göstermiştir. V2O5 katkılı amonyum hidrojen tartarat ve potasyum hidrojen tartarat kristallerinin ESR spektrumlarının çözümü, karışıklık nedeni ile mümkün olmamıştır. Bunun yerine bu iki maddenin toz spektrumları incelenmiş ve eksensel simetriye sahip komplekslerin yapıları gözlenebilmiştir. Bunlara ilave olarak, amorf yapıdaki CaO, Ca(OH)2 tozları ve kristal yapıdaki kalsit’in toz spektrumları içindeki Mn2+ kompleksleri incelenerek ESR parametreleri belirlenmiştir. ABSTRACT INVESTIGATION OF NH4HC2O4.1/2H2O, NH4HC4H4O6, KHC4H4O6, CaO ve Ca(OH)2 POWDERY DUST AND CRYSTALS MIXED WITH Mn2+ AND VO2+ BY ESR SPECTROSCOPY Reşat USTABAŞ Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1993, 60 pages Jury Members Prof. Dr. Fevzi KÖKSAL ESR spectroscopy is the most powerfull technique in determining the structure and behaviors of paramagnetic centers. In this study, Mn2+ and VO2+ doped ammonium hydrogen oxalate monohydrate (NH4HC2O4.1/2H2O), ammonium hydrogen tartrate (NH4HC4H4O6), potassium hydrogen tartrate (KHC4H4O6), calcium oxide (CaO), calcium hydroxide Ca(OH)2 and crystalline (Ca(OH)2), (calcite) are investigated by ESR spectroscopy. Mn2+ doped ammonium hydrogen oxalate single crystals give unresolvable ESR spectrum because of large number of overlapping lines. But, along the orientation H^ c the phase transition of crystal from orthorombic to monoclinic system can be seen. When the same material is doped with V2O5 (0.01%) the VO2+ complex can be seen and the hyperfine and g values can be measured. The complex shows axial symmetry as expected. V2O5 doped ammonium hydrogen tartrate and potassium hydrogen tartrate single crystals give unresolvable ESR spectra. But their powder spectra give axially symmetric ESR parameters. In addition, amorphus CaO, Ca(OH)2 and crystalline calcit powder (axially symmetric) are investigated and their ESR parameters are determined. ÖZET SAFRA TAŞLARININ YAPILARININ EDXRF TEKNİĞİ İLE ELEMENTAL ANALİZİ Müşfik TAŞAN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1993, 94 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU (Danışman) Bu çalışmada, EDXRF (Enerji-Dağılımlı X-Işını Floresansı) metodu, Samsun ve komşu illerdeki başlıca Türk hastalardan alınan safra taşlarının analizinde kullanıldı. Bu çalışmada, 13 hastadan alınan 33 safra taşı analiz edildi. Ca, Cu, Ti, Zn, Mo, Cl, S, K, P, Fe, Sc, I, Mn, Zr, Ba, Y, Na ve Co elementlerinin bulunduğu kalitatif olarak gözlendi ve Ca, Cu, Ti ve Zn’nun konsantrasyonları ölçüldü. Sonuçlar Ca için yüzde 0.6’dan 27.0’a değişir ve Cu, Zn ve Ti değerleri yüzde 1’den azdır. ABSTRACT THE ELEMENTAL ANALYSES OF GALL STONES BY EDXRF TECHNIQUE Müşfik TAŞAN Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1993, 90 pages Jury Members Prof. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU (Supervisor) In this study, the EDXRF (Energy-Dispersive X-Ray Fluorescence) technique was applied to the analysis of gall stones from Turkish patients mainly from Samsun and neigbouring cities. In the study, 33 gall stones from 13 patients were analyzed. Presence of Ca, Cu, Ti, Zn, Mo, Cl, S, K, P, Fe, Sc, I, Mn, Zr, Ba, Y, Na and Co elements were observed qualitatively and concentrations of Ca, Cu, Ti and Zn were measured. The results varies from 0.6 to 27.0 percent for Ca and Cu, Zn and Ti values are found to be less than 1 percent. ÖZET CUX(PbS)1-X MADDESİNİN BASINÇ VE SICAKLIĞA GÖRE ELEKTRİKSEL İLETKENLİK DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ Bünyamin KARABULUT Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1994, 83 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr.Habib ÖZKAPLAN (Danışman) Bu çalışmada Cux(PbS)1-x bileşiğinin elektrik iletkenliği değişimi basınca, sıcaklığa ve konsantrasyona bağlı olarak incelendi. Bileşikler her bir konsantrasyon değeri için 5, 6, 7, 8 ton basınç altında preslenerek silindirik şekle sahip pellet haline getirildi. Oluşturulan bu pelletler fırın (MF 120) içine konularak 130° C’de üç saat süreyle pişirildi. Pişirme işleminden sonra her bir numune için direnç değerleri okunarak özdirenç ve buna bağlı olarak iletkenlik hesabı yapıldı. Daha sonra bu pelletler direnç ölçüm düzeneği ile birlikte fırın içine yerleştirilerek oda sıcaklığından 300° C’ye kadar ısıtılarak tekrar oda sıcaklığına inilerek tavlama ( annealing) işlemi yapıldı. Tavlama işlemi sırasında her 10° C’de bir direnç değerleri dijital multimetreden ( Escort EDM 2347) okundu. Okunan değerler göz önüne alınarak her bir numune için özdirenç ve buna bağlı olarak iletenlik hesapları yapıldı. ABSTRACT INVESTIGATION OF THE ELECTRICAL CONDUCTIVITY VARIATION OF CUX(PbS)1-X COMPOUND DEPENDING ON PRESSURE AND TEMPERATURE Bünyamin KARABULUT Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1994, 83 pages Jury Members Prof. Dr. Habib ÖZKAPLAN (Supervisor) In this study, the pressure, temperature and concentration dependence of electrical conductivity variation of Cux(PbS)1-x compound has been investigated. Cylindirical pellets were made by keeping the compounds under a pressure of 5, 6, 7, 8 tons for different concentration values. The pellets were put into an oven (MF 120) operating at 130° C and cooked for three hours. After cooking, the resistance of the pellets were measured and the specific resistances and conductivity were calculated. After, the pellets wre put into an oven together with the resisitivity measurements apparatus. Annealing procedure was completed by heating the samples from the room temperature to 300° C and then cooling them down to room temperature again. The resistance values of the samples were recorded an a digital multimeter (Escort EDM 2347) every 10° C during annealing. The specific resistivity for each sample was determined by considering the resistance values. These specific resistivities were used in conductivity calculations. ÖZET ROMBUS ŞEKİLLİ DİSLOKASYON ÇEVRİMİNİN ANİZOTROPİK ESNEKLİK ALANININ HESABI Sedat GÜMÜŞ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1994, 65 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Mustafa DİKİCİ (Danışman) Keyfi anizotropik bir ortamda, sonlu doğru dislokasyon parçasının ortaya çıkardığı bozulma alanı Barnett yöntemi kullanılarak türetildi. Altıncı dereceden denklemlerin köklerinin hesabını gerektirmeyen çözüm, birim çemberler boyunca rasyonel fonksiyonların çizgi integralleri ile verildi. Geliştirdiğimiz Pascal programı kullanılarak elde edilen nümerik sonuçların önceki deneysel ve teorik sonuçlarla uyuştuğu gösterildi. ABSTRACT CALCULATION OF ANIZOTROPHIC ELASTICITY AREA OF ROMBUS SHAPED DISLOCATION SEGMENT Sedat Gümüş Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1994, 65 pages Jury Members Prof. Dr. Mustafa DİKİCİ (Supervisor) The distortion field produced by a finite straight discolation segment in an arbitrary anisotropic media was derived by using Barnett method. The solution which doesn’t require the calculation of the roots of the sextic equations were given by the line integrals of rational functions along the unit circles. It was shown that the numerical results obtained by using a Pascal Programme developed by us were agreement with the previous experimental and theoretical results. ÖZET BOVİNE ALBUMİNİN SULU ÇÖZELTİSİNDE 16 DOXYL STEARIC ACID VE TEMPO RADİKALLERİNİN SPİN– ETİKETLEME TEKNİĞİ KULLANILARAK EPR İLE İNCELENMESİ Yusuf YERLİ Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1995, 57 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Muharrem DİNÇER (Danışman) Bu çalışmada, bovine albumin proteini 0.1 M sodyum fosfat çözeltisinde 16 doxyl stearic acid, Tempo, Tempo I, Tempo II radikalleri ile etiketlendi. Bu etiketlerin hareketi 10-10 - 10-7 dönme ilgi zamanları aralığında incelendi. Farklı sıcaklıklarda her bir etiketin dönme ilgi zamanları ve aktivasyon enerjileri hesaplandı. Bu incelemelerden bovin albüminin yüzeyindeki SH grubunun çevresinin bir yarık olduğu fikri teyit edildi. Bu çalışmada, biomoleküllerin hidrodinamik yarıçaplarını belirlemede oldukça güçlü teknik olan spin etiketleme tekniği ve EPR spektroskopisi kullanılmıştır. Aynı çalışmada, biomoleküllerdeki su - protein fazının değişik katmanlarının hareketliliği de incelendi. ABSTRACT INVESTIGATION OF BOOVINE ALBUMIN PROTEIN LABLLED WITH 16 DOXYL STEARIC ACID AND TEMPO RADICALS BY EPR SPN LABELLED TECHNIQUE Yusuf YERLİ Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1995, 57 pages Jury Members Prof. Dr. Muharrem DİNÇER (Supervisor) In this work, bovine albumin protein was labeled with 16 doxyl stearic acid, Tempo, Tempo I, Tempo II radicals in 0.1 M sodium phosphate solution, in order to investigate the motion of labeled protein in the rotational correlation times range 10-10 - 10-7 s with EPR spectroscopy. The rotational correlation times and activation energy of each radical were calculated at different temperatures. In this study, it was indicated that environment of SH group on the surface of bovine albumin is a crevice. It is found that Electron Paramagnetic Resonance Spectroscopy and spin labeling are a very powerful technique in the determination of hydrodynamic radii of biomolecules compared to other techniques. In the same work, the mobility of various layers of water - protein matrix was also investigated. ÖZET BAZI MADDELERİN GAMA IŞINI SOĞURMA KATSAYILARININ ÖLÇÜMÜ VE STARCAM 4000İ GAMA KAMERASI İLE SPECT GÖRÜNTÜ ÇALIŞMALARI Ayşegül Karadayı Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1995, 101 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU (Danışman) Nükleer tıpta gama kamera çalışmalarının kantitatif ve kalitatif değerlendirilmesinde, en önemli problemlerden biri organlar ile dedektör arasında yer alan dokuların neden olduğu ışın atenüasyonudur. Bu problemi incelemek amacıyla iki deneysel atenüasyon çalışması yapıldı. Birinci çalışmada yağ, su kas ve kemik organik maddelerinin 99mTc, 131I ve 137Cs gama ışını kaynakları ile lineer soğurma katsayıları deneysel olarak ölçüldü. Sonuçlar literatürde bulunan değerlerle karşılaştırıldı ve literatürle uyumlu bulundu. İkinci çalışmada, bir radyoizotopun rutinde görüntüleme için kullanılan enerji pikine ek olarak daha düşük şiddetteki ikinci pikini (167keV) kullanmak suretiyle sayım istatistiğinin, dolayısıyla görüntü kalitesinin arttırılması amacıyla SPECT (single Photon Emission Computed Tomography) çalışmaları yapıldı. SPECT performans fantomu ile yapılan bu tomografik çalışmalarda iki enerji piki birlikte kullanıldığında, literatürle uyumlu olarak, klasik tek pikli çekime oranla atenüasyon ortamı yokken %43.7± 6.4, 1cm kalınlıkta %43.2± 2.6, 2cm kalınlıkta %37± 4.2, 3cm kalınlıkta %44.9± 7.4 oranında daha fazla sayım alındığı gösterildi. Bu artışın görüntü kalitesine olan pozitif etkisi vizüel yorum, lezyon kontrastı ve sayım istatistikleri ile gösterildi. ABSTRACT MEASUREMENT OF GAMMA RAY ADSORBTION COEFFICIENTS OF SOME MATERIALS AND THE STUDY OF SPECT IMAGES BY STARCAM 4000i GAMMA CAMERA Ayşegül Karadayı Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1995, 101 pages Jury Members Prof. Dr. Nazmi T. OKUMUŞOĞLU (Supervisor) In nuclear medicine, one of the most important problems in the qualitative and quantitative evaluation of the gamma camera studies is the radiation attenuation which occurs in the tissues located between the organs of interest and the dedector. This problem was investigated by two experimental attenuation studies. In the first study, linear absorption coefficient of the organic substances of fat, water, muscle and bone was experimentally measured by gamma radiation sources, 99mTc, 131I and 137Cs. Results obtained were found in a good correlation with the literature. In the second study, SPECT (single Photon Emission Computed Tomography) studies were made by using the second peak of 201Tl (167keV) in a lesser abundance to increase the counting statistics hence improving the imaging quality, in addition to the energy peak ( 201Tl) used for routine imaging of the radioisotope. When two energy peaks were employed together in there tomographic studies made by the SPECT performance PHANTOM, in agreement with literature, compared to the classical single peak imaging the counts were 43.7± 6.4 % higher without attenuation media and, 43.2± 2.6 %, 37± 4.2 % and 44.9± 7.4 % at the thicknesses of 1cm, 2cm and 3cm respectively. Positive effects of this increment on the image quality was shown by visual interpretation, lession contrast and counting statistics. ÖZET GEÇİŞ METAL İYONLARI (Mn++, VO++, Cu++, Cr+++) KATKILI LİYOTROPİK (MİSELLİ) SIVI KRİSTALLERDE FAZ GEÇİŞLERİNİN POLARİZE MİKROSKOP VE EPR SPEKTROMETRESİ İLE İNCELENMESİİ Hayrettin YANIK Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1995,74 sayfa Jüri Üyeleri Doç. Dr. İsmet ŞENEL (Danışman) Bu çalışmada, sıvı kristallerde faz geçişleri polarize mikroskop ve EPR spektrometreleriyle incelendi. 1-SDE, NaCl ve H2O belli oranlarda karıştırılarak sıvı kristal yapı elde edildi ve su miktarı farklı üç örnek hazırlandı. Bu örnekler polarize mikroskop ile incelendiğinde; su miktarı fazla olan iki örnekte sıcaklık arttırıldığında nemati-kolesterik-izotrop faz geçişlerinin olduğu fakat fazların oluştuğu sıcaklıkların farklı olduğu görüldü. Su miktarı en az olan örnekte ise lamel- nematik kolesterik-izotrop faz geçişleri gözlendi. Buna göre sıcaklık ve su miktarındaki değişmenin faz geçişine neden olduğu görüldü. EPR çalışmaları, su miktarı az olan örnek üzerinde yapıldı. Bunun için ortalama geçiş metal iyonları (Cr+++,Cu++,VO++, Mn++) katılarak polarize mikroskopta tekrar incelendi ve bu iyonların fazlara bir etkisinin olmadığı görüldü. Her geçiş metal iyonu için faz geçiş sıcaklıklarında EPR spektrumları alındı ve Cr+++ile Cu++’ da aşırı ince yapı yarılmasının olmadığı, Mn++ ve VO++’da ise; g ve a değerlerinin sıcaklıkla değişmediği görüldü. VO++ için g=1.9786, a=115.2 G, Mn++ için ise; g=1.9898, a=94 G olarak ölçüldü ABSTRACT INVESTIGATION OF PHASE TRANSFERS AT LIQUID CRYSTALS BY POLARIZE MICROSCOBE AND EPR SPECTROMETER Hayrettin YANIK Ondokuz Mayıs University Institute of Natural And Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1995,74 pages Jury Members Assoc.Prof..Dr.İsmet ŞENEL (Supervisor) In this study; phase transfers at liquid crystals were searched by polarize microscobe and EPR spectrometre. By mixing 1-SDE, NaCl and H2O at constant proportions, liquid crystal complex was gained and prepared three samples with different water percents when the samples were searched under the polarize microscobe; it was seen that at a higher temperature, there had been nematic-cholesteric-isotrope phase transfers on the two samples which has more water, but the temperatures formed by phases were different. At the sample with least water percent, lamellaar-nematic-cholesteric-isotrope phase pases are seen. So it’s experienced; the variations at the water and temperature amounts caused the phase transfer. EPR works are made on the sample which has less water. For this, by adding trans-metal ions (Cr+++, Cu++, VO++, Mn++) to the setting, it’s searched again under a polarize microscobe and seen that the ions hasn’t any influence EPR spectrums are taken for each trans-metal ion, at phase transfer temperatures and seen that no extreme thin-structure-splitting occured at Cr+++ or Cu++, and g, a values didn’t change by temperature for Mn++ or VO++. For VO++ g=1.9786, a=115.2G, and for Mn++ g=1.9898, a=94 G was found. ÖZET ARTVİN İLİNDEKİ BAZI MADEN YATAKLARINDAN ELDE EDİLEN NUMUNELERİN EDXRF TEKTİĞİ İLE ANALİZİ Ufuk ÇORUH Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1996,81 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr. Ahmet ERDÖNMEZ (Danışman) Bu çalışmada, Artvin ilindeki Merkez ilçe, Göktaş, Şavşat ve Ardanuç ilçelerindeki seçilen 17 istasyondan elde edilen 170 numune EDXRF tekniği ile kalitatif ve kantitatif olarak analiz edildi. Analiz edilen 170 farklı numunede Fe, Cu, Ca, Zn, S, K, Mn, Ti, V, Pb, Ba, kr, As ve Rb elementlerinin bulunduğu kalitatif olarak gözlendi ve Fe, Cu, Ca, Zn, Ti ve Mn elementlerinin konsantrasyonları ölçüldü. Toplanan numunelerde özellikle Fe, Cu ve Zn elementleri zengin oranda tespit edildi. Ölçülen en büyük Fe konsantrasyonu, %63.175± 0.172 Artvin merkezden alınan numunede; ölçülen en büyük Cu konsantrasyonu %9.492± 0.087 Göktaştan alınan numunede; ve ölçülen en büyük Zn konsantrasyonu %31.556± 0.987 Şavşattan alınan numunede gözlendi ABSTRACT ANALYSING OF SOME NINE SAMPLES FROM ARTVIN BY EDXRF TECHNIQUE Ufuk ÇORUH Ondokuz Mayıs University Institute of Natural And Applied Sciences Department of Physics Master Thesis 1996,81 pages Jury Members Prof.Dr.Ahmet ERDÖNMEZ (Supervisor) In this study, more samples from Artvin central region and its towns Göktaş, Şavşat and Ardanuç mining cites have been analysed by EDXRF technique. In quantitative analysis of 170 samples from 17 stations concentration for Fe, Cu, Ca, Zn, Ti and Mn elements were measured. In addition to those elements, presence of S, K,V, Pb, Ba, Kr, As and Rb elements were also observed in the qualitative analysis. The concentration values measured in the samples were large for Fe, Cu and Zn elements. The largest concentration values for these elements were 63.175± 0.175 %, 9.492± 0.087 % and 31.556± 0.987 % respectively and these samples came from Artvin central region, Göktaş and Şavşat respectively ÖZET BAZI ELMA TÜRLERİNİN EDXRF TEKNİĞİ İLE ELEMENTAL ANALİZİ Banu DAĞDEVİREN (HEPŞEN) Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 1996,64 sayfa Jüri Üyeleri Prof. Dr.Nazmi T. OKUMUŞOĞLU (Danışman) Bu çalışmada, Enerji-Dağılımı X-ışını Floresansı (EDXRF) metodu, misket elması, sarı elma ve kum elması türlerinin kalitatif ve kantitatif analizi yapıldı. Kalitatif analizde elmalarda, bazıları eser miktarda olmak üzere, Ag, K, Ca, Fe, Al, Sc, Cu, Kr, Mn, Co, ve Rb elementlerinin bulunduğu gözlendi. Elma örneklerinin analizinde en iyi metodun, numunelerin 700 ° C da yakıldıktan sonra analizi olduğu belirlendi. Elmalarda, K’un en yüksek konsantrasyo |