ÖZET

Serap (AYDIN) KILIÇ

Yüksek Lisans Tezi

1997, 104 sayfa

Jüri Üyeleri

Prof. Dr. Güven ÖNBİLGİN
Yrd. Doç. Dr. Hatice Sezgin (Danışman)
Yrd. Doç. Dr. İrfan Şenlik

Sunulan tez çalışmasında, günümüzde gittikçe daha çok ilgi duyulan ve görüntünün işlenmesi, düzeltilmesi veya süzgeçlenmesi konularında yaygın olarak kullanılan 2-B sayısal dizgelerin temel özellikleri elde edilerek verilmiş ve özellikle iki 1-B dizgeye ayrıştırılabilen dizgeler incelenmiştir. 1-B dizgeler için bilinen ve geliştirilmiş tüm tekniklerin genelleştirilerek kullanımına olanak sağlayan iki 1-B dizgeye at-yrılabilir dizgeler, özelliklerin incelenmesi ve denetimin kolay programlanabilir olması dolayısıyla tercih edilmiştir. Model tanıma ve indirgemeye yönelik üç yöntem, bilgisayar yardımıyla gerçeklenmiş ve kendi aralarında model tanıma ve indirgemedeki iyilikleri açısından kıyaslanmıştır. Tez çalışmasının tüm hesaplama ve değerlendirmeleri MATLAB dilinde yazılan bilgisayar programlarıyla gerçeklenmiştir.

ABSTRACT

THE BASIC PROPERTIES OF TWO-DIMENSIONAL SYSTEMS AND MODEL REDUCTION TECHNIQUES OF TOW-DIMENSIONAL DISCRETE TIME SYSTEMS

Serap (AYDIN) KILIÇ

Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Electric-Electronic Engineering

Master Thesis

1997, 104 pages

Jury Members

Prof. Dr. Güven ÖNBİLGİN
Assist. Prof. Dr. Hatice Sezgin (Supervisor)
Assist. Prof. Dr. İrfan Şenlik

In recent years there has been a great deal of interest in two-dimensional (2-D) systems and their application. In this thesis, our interest lies in 2-D systems’ basic proporties and model reduction techniquies of 2-D discrete time systems. Here, three model reduction procedure are presented for seperable systems. These three procedures, should be able to implemented on a computer with high computational efficiency and less memory requirement and is compaired each other. All computes and simulations was done using Matlab.

 ÖZET

FIRÇASIZ DOĞRU AKIM MOTORUNUN MİKROİŞLEMCİ DESTEKLİ DENETİMİ

SERDAR ÖZDAMAR

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik-Elektonik Mühendisliği Anabilim Dalı

Yüksek Lisans Tezi

1997, 39 sayfa

Jüri Üyeleri

Prof. Dr. Güven ÖNBİLGİN
Yrd. Doç. Dr. İrfan Şenlik(Danışman)
Yrd. Doç. Dr. Hatice Sezgin

Bu çalışmada bir Fırçasız Doğru Akım Motoru’nun, geçici ve sürekli durum davranışı incelenmiştir. İnceleme deneysel ve kuramsal olarak gerçekleştirilmiş ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Kullanılan deney seti, Fırçasız Doğru Akım Motoru, konum algılama düzeneği, mikroişlemci destekli denetim birimi ve güç elektroniği devresinden oluşmaktadır. Bu deney seti kullanılarak makine üzerinde gerekli deneyler yapılmış, akım, hız ve moment için geçici ve sürekli durum eğrileri elde edilmiştir. Matematiksel model makine denklemleri kullanılarak oluşturulmuştur. Bu denklemler Euler Yöntemi ile çözülerek akım, hız ve moment değişimleri kuramsal olarak elde edilmiştir. Makinanın denetim işaretleri Intel 8031 mikroişlemcisi kullanılarak geçekleştirilmiştir. Mikroişlemcili denetim birimi ve alt birimleri Bölüm4’de ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Yapılan deneysel ve kuramsal çalışma sonucunda elde edilen veriler değerlendirilmiş ve bu değerlendirmeler Sonuç Bölümü'’de verilmiştir.

ABSTRACT

MICROPROSESSOR BASED CONTROL OF BRUSLESS DIRECT CURRENT MOTOR

Serdar ÖZDAMAR

Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Electric-Electronic Engineering

Naster Thesis

1997, 39 pages

Jury Members

Prof. Dr. Güven ÖNBİLGİN
Assist. Prof. Dr. İrfan Şenlik(Supervisor)
Assist. Prof. Dr. Hatice Sezgin

In this work, transient and steady behaviour of a Brusless DC Motro is investigated. İnvestigation is experimentally and theoritically implemented and obtained results are compared. Experiment set consist of Brusless DC Motor, position sensor, microprosessor supported control unit and power electronic circuit. By the use of this experiment set, necessary experiments are applied to the machine transient and steady state characteristics of current, speed and moment are obtained. Mathematical model is constructed by machine equations. Current, speed, moment and characteristics of machine are obtained theoretically by solving this equations with Euler Method. Intel 8031 microprosessor is used incontrol unit, which is used to produce control signals of machine. Control Unit and Sub Units are explained by details in 4.10. Datas obtained in the results of experimental and theoretical works are considered and this considerations are explained in the Results Section.

ÖZET

GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÇÖZÜMLEMESİ VE TASARIMI

Bülent Kılınç

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik-Elektonik Mühendisliği Anabilim Dalı

Yüksek Lisans Tezi

1998, 70 sayfa

Jüri Üyeleri

Prof. Dr. Güven ÖNBİLGİN (Danışman)
Yrd. Doç. Dr. Hatice Sezgin
Yrd. Doç. Dr. İrfan Şenlik

Bugün elektroniğin etkin kullanıldığı alan “bilgi işleme” dir. Bilgisayar endüstrisi, yarı iletken cihazların en çok kullanıcısıdır. Güç elektroniği devreleri, prensip olarak enerjinin işlenmesiyle ilgilidir. Elektrik enerjisini kaynaktan bir şekilde alarak, yük tarafından istenen şekle dönüştürürler. Örneğin bilgisayarın bir parçası, AC gerilimini alır ve mantık kapıları tararından gereksinim duyulan 5 V DC gerilimine dönüştürürler. Çoğu uygulamalarda dönüştürme işlemi bir mekanik hareketle sonuçlanır. Bu gibi durumlarda, güç elektroniği devresi elektrik enerjisini, DC motor gibi elektromekanik dönüştürücüler tarafından arzu edilen şekle dönüştürücüler. Verim, enerji işleme sistemlerinde, sisteme giren enerji ve genellikle ısıya dönüşen çıkış enerjisi arasında fark olduğu için önemli bir sorundur. Güç elektroniği devreleri mümkün olduğunca verimli çalışmak için tasarlanmalıdır. Yüksek verim, anahtarlama elemanları olarak güç yarıiletkenlerini kullanarak sağlanabilir. Temel devredeki diğer elemanlar endüktanslar ve kondansatörlerdir, dolayısıyla ideal güç devresi kayıpsızdır. Güç elektroniği devrelerinin hayatımızdaki yeri önemli olduğundan bu tez çalışmasında, bu devrelerde kullanılan yarıiletken elemanlar hakkında bilgi verilmiş, bu devreleri analiz etmek ve tasarlamak için kullanılan matematiksel modeller ve yöntemler, bilgisayar pakt programları incelenmiştir. Şüphesiz bu yöntemler ve bilgisayar paket programları kullanıldıkları yerlerine göre birbirlerine üstünlük sağlamaktadır. Bu çalışmada çeşitli devreler, bu yöntemlerden bazıları ve bilgisayar paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bu devreyi pratik hale geçirmeden önce, bu devrenin çeşitli analiz yöntemleriyle veya bilgisayar programlarıyla incelenmesi emek, zaman ve masraf gibi birçok açıdan yararlar sağlamaktadır.

ABSTRACT

Computer AIded DesIgn and AnalysIs of Power ElectronIc CIrcuIts

Bülent KILIÇ

Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Electric-Electronic Engineering

Master Thesis

1998, 70 pages

Jury Members

Prof. Dr. Güven ÖNBİLGİN (Supervisor)
Assist. Prof. Dr. Hatice Sezgin
Assist. Prof. Dr. İrfan Şenlik

The dominant application of electronics today is to process information. The computer industry is the biggest user of semiconductor devices. Power electronic circuits are principally concerned with processing energy. The convert electrical energy, from the form supplied by a source to the form required by a load. For example, the part of a computer that takes the AC mains voltage and changes it to the 5 V DC required by the logic chips is a power electronic circuit. In many applications the conversion process concludes with mechanical motion. In these cases the power circuit converts electric energy to the form required by the electromechanical transducer, such as a DC motor. Efficiency is an important concern in any energy processing systems, for the difference between the energy into the system and energy out is usually converted to heat. A power circuits must be designed to operate as efficiently as possible. High efficiency is achieved by using the power semiconductors as switches to minimize their dissipation. Other compenets in the basic power circuit are inductors and capacitors, so the ideal power circuit is lossless. Power electronic circuits are widely used in our life. So, in this thesis, semiconductors used in many power electronic circuits are introduced. Computer package programs, mathematical models are examined in order to design and analyse these circuits. This methods and computer package programs vary from better to best, depending where they are used. Several circuits are analysed by using some of these methods and computer package programs and various analysis methods. Because, we decide whether these circuits work or not. Other wise, the money and the time is wasted.

ÖZET

MİKROİŞLEMCİ DENETİMLİ MATRİS DÖNÜŞTÜRÜCÜ

Gülay GÖLGE

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik-Elektonik Mühendisliği Anabilim Dalı

Yüksek Lisans Tezi

1998, 101 sayfa

Jüri Üyeleri

Prof. Dr. Güven ÖNBİLGİN (Danışman)
Yrd. Doç. Dr. İrfan Şenlik
Yrd. Doç. Dr. Abdullah Sezgin

Bilim ve teknolojideki gelişmeler günlük hayatta kullandığımız bir çok cihazın daha kullanışlı, genel amaçlı ve hızlı olmasını gerektirmektedir. Bunu sağlamak amacıyla bu cihazların büyük bir kısmında mikroişlemcilerden faydalanılmaktadır. Bundan yola çıkarak güç elektroniği alanında da mikroişlemciler kullanılarak daha hızlı ve daha güvenilir dönüştürücüler yapılması gereklidir. Bu tezle güç elektroniği dönüştürücüleri mikroişlemci ile kontrol edilmekte ve her dönüştürücü için ayrı devre kullanmak yerine genelleştirilmiş bir matris anahtar devresini yazılım ile kontrol ederek tek bir devre ile bütün işlemler yapılabilmektedir. Mikroişlemci olarak 8 bitlik bir mikroişlemci olan 8085 kullanılmıştır. Matris anahtar devresini kontrol edebilmek için mikroişlemciye 8255 PIA ( Paralel Interface Adapter) bağlanmıştır. Bu arabirim yardımıyla anahtarlar kontrol edilerek devrenin Genelleştirilmiş Güç Elektroniği Devresi olarak kullanımı sağlanmıştır. Devredeki anahtarların güç elektroniğinde kullanılan diyot, tristör vb. gibi bir takım yarıiletken elemanlar gibi çalışması düşünüldüğünden ve bu elemanların iletime geçmesi için üzerindeki gerilim değerlerine ve akım değerlerine ihtiyaçları olduğundan anahtar devresine gerilim ve akım algılayıcılar yerleştirildiği varsayılarak yazılım yapılmıştır Giriş gerilimini negatiften pozitife geçtiği anda gerilim algılayıcı yardımıyla bu bilgi mikroişlemciye iletildiği düşünülerek anahtarın kapatılması, çıkıştaki yük üzerindeki akım da sıfıra düştüğünde akım algılayıcı yardımıyla bu bilginin mikroişlemciye iletildiği düşünülerek anahtarın açılması yazılımla gerçekleştirilmiştir. Başlangıç olarak devre, Bir Fazlı Köprü Doğrultucu, Bir Fazlı Değişken Gerilim Kıyıcı, Bir Tristörlü Doğru gerilim Kıyıcı ve Direnç Yüklü Evirme işlemlerini gerçekleştirmektedir. Daha sonra devreye uygun yazılımlar yapılarak diğer dönüştürücü işlemleri de kolaylıkla yapılabilir.

ABSTRACT

MICROPROSESSOR CONTROLLED MATRIX CONVERTER

Gülay GÖLGE

Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Electric-Electronic Engineering

Master Thesis

1998, 101 pages

Jury Members

Prof. Dr. Güven ÖNBİLGİN (Supervisor)
Assist. Prof. Dr. İrfan Şenlik
Assist. Prof. Dr. Abdullah Sezgin

Modern daily life requires multipurpose, quick, useful and comfortable devices being leaded by recent technologic advances, so these devices are mostly based on microprocessors. Similarly, in the field of power electronics, employment of microprocessors in the realisation of speedier and more accurate inverters is almost an obligation. With this thesis, power electronics converters are controlled my microprocessors and instead of one for each inverter-reduced the number of control circuits which drive generalised matrix switching circuit by software. 8 bits 8085 microprocessors is used as a microprocessor. To control the matrix switching circuit, 8255 Parallel Interface Adapter (PIA) is connected to the microprocessor. By means of the interface adapter, switches are controlled so that thr circuit is employed as a generalised power electronic circuit. The software is occurred since the switches in the circuit are supposed to work like semiconductor devices such as diode and thyristor and sine the input signal’s voltage and the output signal’s curent values are required to these devices be on, by assuming voltage and current sensors are placed in the switching circuit. When the input voltage reaches from negative value to positive value or when the output current falls to zero the microprocessor is informed that an event is occurred to close or open the switch by the program. In this thesis, mono phase bridge rectification, mono phase AC voltage chopping, DC voltage chopping and inversion processes are implemented as an initial work. The circuit is also capable to do other conversion processes only adding appropriate program pieces.

ÖZET

ÇOK İŞLEVLİ GAMMA KORREKTÖR

Sunay (Ertürk) ATASEVEN

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik-Elektonik Mühendisliği Anabilim Dalı

Yüksek Lisans Tezi

1998, 45 sayfa

Jüri Üyeleri

Prof. Dr. Çingiz A. Efendiyev (Danışman)
Yrd. Doç. Dr. İrfan Şenlik
Yrd. Doç. Dr. Hatice Sezgin

Bu çalışmada uygulama televizyonları için çok fonksiyonlu bir gamma korrektör devresi tasarlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Devrenin esnek olmasını sağlamak amacıyla gamma korrektörün sayısal olarak gerçekleştirilmesi düşünülmüştür. Öncelikle parlaklık transfer karakteristiği üç parçaya ayrılmış ve bu her üç parçaya farklı bir gamma değeri uygulanmasına karar verilmiştir. Bunu sağlamak için üç farklı gamma korrektör devresi kurulması ve bir anahtarlama devresi yardımıyla girişin gerekli zamanlarda gerekli gamma korrektör devresine bağlanması düşünülmüştür. Fakat bu devrenin de çok esnek olmadığı, üç gamma değerinden farklı bir gamma değeri uygulamak istenildiğinde devrelerin donanımını değiştirmek gerektiğinden bu şekilde gerçeklemeden vazgeçilmiştir. Analog-dijital ve dijital-analog dönüştürücüler ile bir mikroişlemi kartı kullanılarak bir gamma korreksiyon algoritması yazılırsa devrenin daha esnek olacağına karar verilmiştir. Devrenin uygulaması için MC1408 dijital-analog dönüştürücü, ADC0804 analog-dijital dönüştürücü ve 6802 deney seti kullanılmıştır. Mikroişlemci ile üretilen testere dişi işareti giriş işareti olarak uygulanmıştır. Her bir parlaklık seviyesi aralığı için farklı bir gamma değerini seçilmesini sağlayan bir program hazırlanmıştır. Daha sonra bu programa çıkışın bit sayısını seçimlik yapabilmek için eklemeler yapılmıştır. Böylece çıkışı 8 bitlik, 7 bitlik veya daha küçük değerlerde seçmek mümkün olmuştur. Program çalıştırılarak değişik gamma değerleri ve bit saysı seçilerek çıkış osiloskopta incelenmiştir. Böylece görüntüyü istenen şekilde işlemek için gerekli algoritma elde edilmiştir.

ABSTRACT

MULTIFUNCTION GAMMA KORREKTOR

Sunay (Ertürk) ATASEVEN

Ondokuz Mayıs University Institute of Natural and Applied Sciences Department of Electric-Electronic Engineering

Master Thesis

1998, 45 pages

Jury Members

Prof. Dr. Çingiz A. Efendiyev(Supervisor)
Assist. Prof. Dr. İrfan Şenlik
Assist. Prof. Dr. Hatice Sezgin